افغان پناهنده ګانو د راستنېدو په مهال له ژبنیو خنډونو سره مخامخ دي

په پاکستان کې د افغان پناهنده ګانو د بې درکه کولو یوه څپې د هغه زرګونه ځوانانو او ماشومانو لپاره لویې ننګونې هیواد ته د راستنیدو پر مهال رامنځته کړي، چې د دارۍ او پښتو ژبو سره نااشنا پاتې کیږي او پخوانۍ زده کړې یې په اردو او انګلیسي کې تر سره شوې.PropertyChange

د مجبوري کډوالۍ تعلیمي اغیزه

مجبوري کډوالۍ او د افغان پناهنده ګانو له ګاونډیو هېوادونو نه د بې ځایه کولو پدیده په افغانستان کې د تعلیمي سیستم پر مخ پراخ او ستر زیانونه اړوي. ډېر راستنېدونکي ماشومان او ځوانان په خپلو رسمي ژبو کې لوستلو او لیکلو ته نه ځواکمن شوي. له پاکستان نه تازه راستنېدونکي راپور ورکوي چې د ښوونځیو سره د یوځای کېدو او محلی نصاب پوهېدو کې له مهمو جوړښتي خنډونو سره مخ دي.

د کډوالۍ په ترڅ کې زېږېدلي ښوونکو ته ننګونې

نثار احمد، چې د غزني ولایت اوسیدونکی دی او ټول عمر یې په پاکستان کې تېر کړی، وايي چې د اوسني سیستم دننه د خپلې زده کړې ادامه ورکول خورا سخت شوي. هغه تشریح کوي چې په هغه چاپیریال کې روزل شوی دی، چیرې چې تعلیم په اردو او انګلیسي ژبو کې وي، چې له دې امله د پښتو او دارۍ د لیکلو نمونې سره نااشنا پاتې دی. هغه غوښتنه کوي چې د ژبې د پرمختګ او اصطلاحاتو کورسونه په ښوونځیو کې رامینځته شي ترڅو د دې په څیر زده کوونکو سره مرسته وشي.

د ښځو لپاره د راستنېدونکوزې مشکلات زیاتیدل

بلخوا، نیلوم، چې د لسم ټولګي زده کوونکې ده او د شپږم ټولګي نه وروسته د نجونو د زده کړو بندیز سره مخ شوې، دې ته اړ شوې چې د افغان انلاین ښوونځي له لارې خپلې زده کړې ته ادامه ورکړي. مګر هغې ته هم د ورته ژبنیو چیلنجونو سره مبارزه کول دشوار دي. هغه یادونه کوي چې کله خبرې کوي یا لیکنه کوي، جملې یې نا ارادي ډول د انګلیسي او اردو لغتونو سره ګډې شوې، چې د محلي ټولنې سره د مؤثره اړیکو ساتلو وړتیا د خنډ سره مخ کړې. هغه د لوړو زده کړو وزارت نه د مرستندویه تعلیمي پروګرامونو غوښتنه کوي.

غونډې حل لاره د تعلیمي بحران د حل لپاره

د تعلیم فعاليان او متخصصین استدلال کوي چې تعلیمي ادارو باید د ژبې د چلنجونو له امله راستنېدونکو پناهنده ګانو ته ټیټ ټولګي ته نه راولی. فضل الهادي وزین، چې یوه ښوونکی او په دې برخه کې فعالی دی، وایي چې د خاصو امکاناتو او شمېرې ټولګیو په لګولو سره، دا موضوع په شپږو میاشتو نه تر یو کال پورې حل کیدی شي. هغه زیاتوي چې راستنېدونکي محصلین باید د ژبې د خنډ له منځه وړلو لپاره پرله پسې زده کړې او تمرین وکړي او له خپلو کورنیو او نوي ټولګیو څخه مرسته وغواړي.

د بې ځایه کولو په ترڅ کې رسمي چوپتیا

سره له دې چې پلټنې لاهم روانې دي، قاري منصور احمد همزه، د اسلامي امارت د ښوونې وزارت وياند، په دې اړه ځواب نه دی ورکړی. مګر د طالبانو لخوا کنټرولېدونکې دولتي رسنۍ تاییدوي چې د کډوالو وزارت او د تعلیم وزارت چارواکي د راستنیدونکو تعلیمي چیلنجونو او د ورکې شوي تعلیمي اسنادو مسئله په اړه خبرې کوي. دا موضوعات د زور اخیستونکې، چې د پاکستان د لومړي وزیر شاهباز شریف په وینا، له تېر کال راهیسې نږدې ۲.۴ میلیونه افغان کډوال له هېواد نه بهر کړی شوي، لا پسې زیاتېږي. نړیوالو بشري حقونو سازمانونه دې ته د شتابي او غیر انساني جبري بې درکه کولو نوم ورکړی.