په کونړ ولایت کې، د چوکۍ ولسوالۍ په سیمه کې، دوه وګړي د صحي خدماتو د نه شتون له امله د خپلو ژوندونو په پای ته رسېدلو مجبور شوي. په دې سیمه کې ناروغان سختې ستونزې لري او بیړنۍ مرستې ته اړتیا لري.
په چوکۍ ولسوالۍ کې، یوه ۱۰ کلن هلک او یو ۷۰ کلن سړی د صحي خدماتو د کموالي له امله مړه شوي دي. دا زړه بوږنونکی پېښه په دیوه ګل دره کې هغه وخت رامنځته شوه کله چې ناروغان د بخار، سر دردېدو، اسهال او ویناوۍ په نښو کې ککړ شول.
ایزات الله، محلي اوسېدونکی، راپور ورکړ چې دده خواږه زوی د کلینیک په لاره کې د عدم کټې ګټې له امله له جدي حالت سره مخامخ شو، چې بالاخره د هغه مړینې لامل شو. هغه زیاته وکړه چې یوازې یوه اونۍ مخکې، دده د نیکه مړینې هم د ورته ناروغۍ له امله شوې وه.
ایزات الله زیاته کړه چې د مرګونو وروسته، د هغه دوه نورو زامنو ته هم ورته نښې ورځې او یوه خصوصي کلینیک ته ولېږدول شول. هلته دوکتورانو د هغوی حالت د وبا تشخیص کړی. په ورته وخت کې، قاري عزیزالرحمان، د چوکۍ یو بل اوسېدونکی، هم د ملاریا څخه ککړ شوی.
د نورو ناروغیو په اړه اندېښنې په سیمه کې خپرې دي. یو محلي اوسېدونکی د حکومت او خیریه بنسټونو غوښتنه وکړه چې د صحي حالت ارزونه وکړي، او ویې ویل: “د ناروغانو شمېر زیاتیږي، او خلک د دې وضعیت په اړه خورا اندیښمن دي.”
د عامې روغتیا وزارت ویاند، شرفات زمان، په دې ادعاو ځواب نه دی ویلی. خو، د چوکۍ د ولسوالۍ د روغتون رییس، ډاکتر حافظ الله غروال، څرګنده کړه چې په ولسوالۍ کې هېڅ تایید شوي د وبا پېښې نه دي رامنځته شوې. هغه ټینګار وکړه چې ناروغانی چې کلینیک ته لاړل، په ځینو مواردو کې د زهرجنې پروبلمونو سره مخامخ شوي.
د طالبانو په مشرۍ د عامې روغتیا وزارت په دې وروستیو کې د پنځه کلنې ملي ستراتیژۍ اعلان وکړ چې هدف یې د افغانستان د صحي سیستم پیاوړي کول دي. په دې اړه، وزیر نور جلال جلالي د خلکو اړتیاوې یادې کړې او د صحي خدماتو د ښه کولو پر اهمیت ټینګار وکړ.
د نړۍ روغتیا سازمان ویلي چې تر ۲۰۲۶ کال پورې به شاوخوا ۱۴.۴ میلیونه افغانانو ته د طبي مرستې اړتیا وي. مګر، د افغانستان صحي سیستم د منابعو د نشتوالي او د زیاتیدونکو فشارونو له امله جدي ستونزو سره مخ دی.