افغانستان کې د مغذي کمښت خطر مخ پر زیاتېدو دی

د نړیوال غذایي پروګرام (WFP) د افغانستان د خرابیدونکي مغذي کمښت وضعیت په اړه اندیښنه ښودلې، په ځانګړې توګه لکه څنګه چې ژمی راښکاره کیږي. ډیری کورنۍ چې له ګاونډیو هیوادونو څخه د قهر او زورونې له امله راستنې شوي، پشمول د لومړنیو او ماشومانو چې لا دمخه د مغذي کمښت څخه رنځیتي دي، هیواد ته داخل شوي...

د اړتیاوو زیاتیدل او راستنېدونکې کورنۍ

WFP راپور ورکوي چې ګڼ شمېر کورنۍ چې له پاکستان او ایران څخه په زور راستنیدلي، دې ته اړتیا لري چې د ځوانو میندو او ماشومانو سره چې د مغذي کمښت له خطر سره مخ دي، هیواد ته داخلېږي. د نومبر په ۱۰مه، دې ادارې په ایکس (پخواني ټویټر) کې اعلان وکړ چې د نړیوالو شریکانو په همکارۍ، د هغو کسانو لپاره چې خطر لري، د استقبالي مرکزونو او د مغذي خدمتونو له لارې مهمه مرسته برابروي.

تر اوس مهال پورې، یوازې د دې کال په ترڅ کې، له ۲.۵ میلیونو څخه زیات خلک د پاکستان او ایران څخه افغانستان ته راستنیدلي.

د کورنیو لپاره د روغتیايي چالشونو سره مخامخیدل

یو افغان چې تازه فاریاب ته راستنې شوی، د خپلو ماشومانو د پالنې په تړاو جدي اندیښنې څرګندې کړې، ویې ویل: “موږ نه کور لرو او نه پیسې چې خپل بیمار ماشومان ډاکټر ته بوتو.”

WFP همدارنګه خبر ورکړی چې په افغانستان کې د مغذي کمښت کچه په چټکۍ سره خرابیدل کیږي، په ځانګړې توګه د ښځو او ماشومانو په منځ کې. لکه څنګه چې ژمی نږدې کیږي، د شدید مغذي کمښت خطر زیاتیده. WFP د دې لپاره چې د نږدې څو لسیزو په اوږدو کې لومړی ځل، د یوې جامع ژمنۍ ځواب له ممکنه نه بولي، وویل چې دا یو مخنیوی کونکی بحران دی چې د نړیوال ملاتړ په وخت کې کولی شي له منځه لاړ شي.

اقتصادي ستونزې او د میندې روغتیا

د هرات د انجيل ولسوالۍ یوه ښځه، چې خپله او خپلې دوه سینې لاندې ماشومان د مغذي کمښت له رنځ سره مخ دي، د خپلو ماشومانو د وضعیت اصلي لامل اقتصادي چالشونه په ګوته کړل. هغې یادونه وکړه، “د خپل لومړۍ حملې په دوران کې، ډاکټرانو د ښې تغذي په اړه مشوره راکړه، مګر د مالي وضعیت له امله، زه نشوم کولی چې له ځان سره سم توجه وکړم. زما لومړی ماشوم هم لکه دې، د مغذي کمښت له امله زیانمن شو، او د هماغه موضوع له کبله، زما دویم ماشوم هم اوس له مغذي کمښت څخه رنځیتي دی.”

ډاکټرانو وړاندیز کړی چې کورنۍ کولی شي د خپلو ماشومانو او میندو د مغذي کمښت خطر په پراخه توګه کموالی راولي که چیرې د ساده ستراتیژیو او محلي سرچینو څخه ګټه واخلي. د داخلي روغتیا او اطفالو په برخه کې یو متخصص ډاکټر قاسم علي شهريار، وړاندیز وکړ چې د کور له لوري د روزل شویو حیواناتو څخه شیدې او غوښه خوړل، د هایجین تمرینونو رعایت، پاکه اوبه څښل او د لاسه د مینځلو کولو سره بیلابیلو ناروغیو مخنیوی کې مرسته کولی شي.

د مغذي خدمتونو مرکزونه بندیدل

برعکس، نړیوال مرستندویه موسسه ویژن افغانستان هم خبرداری ورکړی چې هیواد د نړۍ په کچه د مغذي بحرانونو له جدي حالت سره مخ دی، چې د ماشومانو ترمنځ د شدید مغذي کمښت لپاره لومړی مقام لري.

د نومبر په ۱۰مه، دې موسسې په خپل ایکس پاڼه کې وویل چې شاوخوا ۳.۷ میلیونه ماشومان چې عمر یې له پنځه کلونو کم دی او ۱.۲ میلیون امیندوار او د شیدو ورکونې ښځې په افغانستان کې د شدید مغذي کمښت څخه متاثره شوي، په داسې حال کې چې د دې خدماتو ملاتړ کمیږي. راپور نورو ته اشاره وکړه چې په ټوله هیواد کې ۳۰۵ مغذي مرکزونه د بودیجوي محدودیتونه له امله بند شوي، په داسې حال کې چې اوسنی بودیجه یوازې د اړتیاو ۳۰ فیصده سره برابرېږي.

ویژن افغانستان، د WFP، د خوراک او زراعت سازمان (FAO) او د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (UNICEF) په ګډون نورو مرستندویه موسسو سره، نړیوالې ټولنې ته د سمدلاسه اقدام غوښتنه کړې، ځکه زړه تپاڼي او مغذي کمښت لرونکي ماشومان له انتظار کولو څخه معاف نه دي.