د ننګرهار او کونړ زده کوونکي د ښوونکو او کتابونو د کمښت په اړه اندیښنې لري او وایي چې چارواکي د دوی په ظاهري بڼه خورا تمرکز لري.
په ننګرهار او کونړ کې ګڼ شمېر هلک زده کوونکي د خپلو ښوونځیو تعلیمي وضعیت په اړه اندیښنه څرګندوي، او وایي چې پداسې حال کې چې د ښوونکو او کتابونو کمښت لري، چارواکي د دوی په جامو او ظاهري بڼه باندې تمرکز کوي.
د طالبانو د ښوونې وزارت لخوا صادر شوی د لباس کوډ له مخې، په حکومتې ښوونځیو کې د لسم څخه تر دولسم ټولګي زده کوونکي اړ دي چې سپین هینډۍ او پتلون واغوندی. خو د ننګرهار او کونړ زده کوونکي ټینګار کوي چې د نوې تعلیمي کال د پېل څخه شاوخوا لس ورځې وروسته، لا هم په ګڼو مضامینو کې صلاحیت لرونکي ښوونکي نشته او د کتابونو شدید کمښت دی.
یو زده کوونکی چې د جلال اباد د ننګرهار عالي ښوونځي زدهونکی دی، د نوم نه څرګندولو په شرط وویل: “مموږ لپاره د ریاضیات په څېر مهمو مضامینو لپاره یو ښوونکی نشته او موږ یوازې درې یا څلور کتابونه ترلاسه کړې. ښوونځی د دې پر ځای چې په زده کړې تمرکز وکړي، زموږ د جامو پر سر تمرکز کوي او هر څوک چې سپين نه پړوني وا نه اغوندي، سزا ورکوي.”
په کونړ کې زده کوونکي ورته ستونزې راپورته کوي. په اسدآباد کې د دولسم ټولګي یو زده کوونکی څرګندونه کوي، “زموږ د ډېرو ټولګیو خالي دي ځکه چې ښوونکي نشته، خو کله چې د اصولو خبره وي، یوازې زموږ لگی او بڼه مهمه ده.”
د دې ولایت بل زده کوونکي زیاتوي، “د درسونو کیفیت کم شوی دی، او هېڅ اقدام نه دی شوی چې ښوونکي باکفیته شي. زموږ د بیولوژي ښوونکي فزیک درس ورکوي، چې دا یوه جدي ستونزه ده.”
دا شکایتونه په داسې وخت کې کیږي چې د افغانستان تعلیمي سیستم له سترې ستونزې سره مخ دی، لکه د ښوونکو کمښت، د درسي موادو نشتوالی، او ضعیف بنسټونه. د یونیسف او یونسکو یوه ګډ راپور ښیي چې د افغانستان د لس کلنې ماشومانو له 90٪ څخه زیات بنسټیز لوست او پوهې مهارتونه نلري.
انتقادي کسان هم ټینګار کوي چې د عامه ښوونځیو د زده کړې کیفیت پراخولو پر ځای، په مذهبي ښوونځیو د پرمختګ تمرکز شوی دی. رسمي احصایې ښیي چې تر 2025 کال د اګست پورې د مذهبي ښوونځیو شمېر د 23000 په شاوخوا کې رسیږي، پداسې حال کې چې د عامه او خصوصي ښوونځیو شمېر به 18337 ته ورسیږي.
زده کوونکي په ننګرهار او کونړ کې ټینګار کوي چې د نوي تعلیمي کال لپاره د دوی اساسي اندیښنې د جامو او ظاهري بڼې څخه تیرې دي؛ دوی عاجل ډول د کافي ښوونکو او بشپړ کتابونو سیټ ته اړتیا لري.