د امریکا په ملاتړ جوړ شوی فاسد جوړښت او د طالبانو بیا راڅرګندیدل

د افغانستان د بیا رغونې لپاره د ځانګړې تفتیشي عمومي راپور (SIGAR) له مخې، امریکا د طالبانو سره د مبارزې لپاره پر محلي قوماندانانو او جنګسالارانو تکیه وکړه چې د بشري حقونو د سرغړونکو او قاچاقي فعالیتونو تور پرې ووهل شو؛ دغه مالي او ساسې ملاتړ په افغانستان کې یوه فاسده جوړښت رامنځته کړ چې په پایله کې یې د عامه اعتبار کچه کمه کړه او طالبانو ته د واک ترلاسه کولو کې مرسته وکړه...

د واشنګټن مرستو په بشري حقونو د سرغړونو قوماندانانو کې د نفوذ رول

د SIGAR د راپور له مخې، په 2001 کال وروسته د خپلو نظامي عملیاتو په ترڅ کې، واشنګټن پر محلي قوماندانانو او ځواکونو ډیره تکیه وکړه ترڅو د تمردونو او طالبانو سره مبارزه وکړي، چې دې کې ډېر یې پخپله د بشري حقونو سرغړونې، د نشه يي توکو قاچاق، او شخصي ناوړه کارونه ترسره کړي.

د فاسدو لاسونو سره همکاري

ډیویډ بارنو، د افغانستان کې د امریکا او نړیوالو ایتلاف ځواکونو پخوانی قوماندان، په څرګند ډول وویل چې ډېری هغه کسان چې د امریکا ځواکونو سره همکاري کړې، فاسد لاسونه لري او حقیقتاً د جنګسالارانو په توګه پېژندل شوي. د SIGAR د موندنو له مخې، ځینو دغو قوماندانانو له خپلو مقامونو څخه د شخصي اهدافو لپاره ګټه واخیسته او د خپلو محلي شخړو ته د نړیوالو ځواکونو د ضد تمرد د مأموریت یوه برخه بدله کړه. دغه وضعیت د محلي خلکو ترمنځ عامه نارضایتي رامینځته کړه. بریتانوي جنرال نیک کارټر د ګل آغا شیرزۍ په اړه، چې د کندهار پخوانی وال دی، وویل چې هغه غیر طالبانو ځواکونه د تمردګرو په توګه وړاندې کړل، چې خلک طالبانو ته لاړو. د SIGAR راپور په ځانګړې توګه د عبدالرازق اڅکزي قضیه یادونه کوي، چې د کندهار پخوانی پولیسو رییس دی. اڅکزي د بې قضاوتۍ ټولې وژنې، شکنجې، او د اشخاصو د پاتې کیدو په تور یادونه شوې، خو امریکا هغه د خپلو عملیاتو لپاره یو اړین بد ګڼلی. دغه امریکایی ملاتړ شامل و چې د روزنې او خپلو ځواکونو ته د تمویل لپاره میلیونونه ډالر ورکړل، چې له امله یې عبدالرازق په سوېل افغانستان کې چټکه وده وکړه.

فاسد جوړښت رامینځته کول او د طالبانو د واک ترلاسه کولو کې مرسته کول

SIGAR دې پایلې ته رسېدلې چې سره له دې چې د اخلاقي فسادونو او د بشري حقونو سرغړونو په اړه خبر وو، امریکا سیاسي او مالي توګه دغه قوماندانانو ته مشروعیت ورکړ، چې په حقیقت کې یې په افغانستان کې یوه فاسده جوړښت رامنځته کړ. دغه ملاتړ، چې هدف یې د 2001 کال وروسته د طالبانو او القاعدې سره د مبارزې لپاره پیل کړ، بالاخره د فساد، بشري حقونو سرغړونو، او په دغو قوماندانانو لاندې سیمو کې پراخې تاوتریخوالې ته لاړه، چې د مرکزي حکومت په وړاندې د عامه اعتماد کچه کمه شوه. دغه فاسد جوړښت په نهایت کې د طالبانو د بیا راځیدو یوه مهمه برخه و.