د کابل او اسلام آباد ترمنځ د ترانسپورتي سوداګرۍ سخت کمښت

نوې څیړنې ښیي چې د کابل او اسلام آباد ترمنځ د ترانسپورتي سوداګرۍ کچه له دو thousand زره کلونو راهیسې نهه او اتیا سلنه کمه شوې ده. دا سیستماتيک بدلون افغانستان اړ ایستلی چې د خپلو نیمه وارداتو لپاره د ایران بندرونو ته ډیر متکي شي، چې له دې سره د ترانسپورتي لګښتونو کې زیاتوالی را منځته شوی دی.

د ترانسپورت سوداګرۍ کې سخته کموالی

وروستیو څیړنو ترڅنګ د سرحدي سوداګرۍ معلومات ښیي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ترانسپورت تبادلې تېر یو څو کلونه کې سخت او بې ساری کمښت وموند، چې د ۲۰۲۱ کال د سیاسي بدلونونو له امله ترسره شوی. د دې سوداګرۍ مالي ارزښت نږدې نهه او اتیا سلنه راټیټ شوی دی. د سیمه ییزو ماخذونو لکه ډان نیوز له قوله، د پاکستان له لارې د تیریدونکو کانتینرونو مقدار په اوچت ډول کم شوی دی، چې د دې سوداګرۍ ټول ارزښت له پنځه میلیارده ډالرو څخه ۳۶۷ میلیونه ډالرو ته لوېدلی دی په تېر مالي کال کې.

د تیر کال له پای څخه د پاکستاني امنیتي ځواکونو د سرحدي بندرونو تړل، د بیې د کمښت لامل شوی، خو اقتصادي تحلیلګر وایي چې پدې اړه تر ټولو لویه ستونزه د کابل د موقتي حکومت د ستراتیژۍ په یوه برخه کې ده. د دوی د واکمنۍ له پیل راهیسې، کابل چارواکو هڅه کړې چې د پاکستاني بندرونو باندې بشپړ تکیه کم کړي او د ایران له لارې بدیلې لارې پرانیزي او د مرکزي آسیا له هیوادونو سره اقتصادي اړیکې لا پیاوړې کړي.

په افغانستان کې د ایران بې ساری اقتصادي نفوذ

د دوراند کرښې د سوداګرۍ په پراخه کمښت په پام کې نیولو سره، د نړیوال بانک اقتصادي څارونکي راپور وايي چې د افغانستان تجارتي سیستم په ډیرېدونکي ډول د ایران د لارو او ترانسپورتي بندرونو باندې تکیه کوي. رسمي احصایې ښیي چې په هیواد کې واردات په پنځه عشاریه دسې سلنه زیات شوي او د۱۳ میلیارډو ډالرو څخه زیاتېږي، چې ایران د افغانستان د مهمو توکو له اړخه له ۳۱ سلنه زیات برخه ورکوي، او د دې هیواد تر ټولو لویه سرچینه ګرځیدلې ده.

په ټوله کې، د ایران سره د مستقیمو سرحدونو او ترانسپورتي لارو تمه کیږي چې د افغانستان په بازار کې د لوژستیکي بارونو نږدې نیمایي برخه په غاړه واخلي. په عین حال کې، د صادراتو او معکوس ترانسپورت وضعیت، چې مخکې یې د محلي تولیداتو په پلور کې خاصه موقع ورکوله، د پام وړ زیانونه ګالل دي. مالي ارزونې ښیي چې د دې تجارتي تودوخې ارزښت د سلګونو میلیونو ډالرو څخه په اوسني مالي کال کې یوې کچې ته راټیټ شوی، چې ځایي سوداګرو ته سنگین زیان اړولی دی.

د ترانسپورتي لارو د بدلون درانه اغیزې په اقتصاد او انفلاسیون کې

د نړیوال بانک متخصصین خبرداری ورکوي چې په پاکستاني بندرونو نه لېرې کیدلو سره د اسلام آباد پر کابل د سیاسی فشارونو کمښت سره سره، دا د اقتصاد پر کمزوریو ګڼ اړخیز نقایص او لګښتونه رامنځته کړي دي. د بدیل لارو اوږده واټن، او د لوژستیکي او ترانسپورت لګښتونو زیاتوالی د زراعت محصولات او د سکرو د صادراتو فرصتونه کم کړي، پداسې حال کې چې د محلي مارکیټونو کې د مهمو توکو قیمتونه لوړیږي.

په نهایت کې، د دې سیمه ییز تجارت جغرافیا کې د دې لوی بدلون د ټولنې له آسیب پذیر برخو باندې منفي اغیزې کړې دي. د ترانسپورت لوړو لګښتونو بلآخرې پای ته رسېدونکو مصرفوونکو ته تحمیل شوي، چې د بیو زیاتوالی په مختلفو ښارونو کې روان دی. سربیره پردې، د ختیځ او سویلي سرحدونو د روان رکود وضعیت د زرګونو لاریو موټرچلوونکو، د بارولو کارګرو، د ګمرک کارکوونکو او په سرحدونو کې د فعالینو اقتصاد ته ګډوډي رسوي، چې د بیکارۍ او مطلقې فقر ته ګواښونه لري.