د افغانستان د بدې تغذیې خطر او د مرستو اړتیا

د نړۍ د خوړو پروګرام (WFP) په افغانستان کې د بدې تغذیې وضعیت په اړه خبرداری ورکړی، په خاصه توګه د ژمي فصل په نږدې کېدو سره، څرګندوي چې د ګاونډیو هیوادونو څخه ګڼ شمیر مجبوراً سترګو ته راوستونکي کورنۍ، د مورانو او ماشومانو سره چې د بدې تغذیې سره لاس وګرځي، دې هیواد ته داخل شوي...

د نړۍ د خوړو پروګرام (WFP) اعلان وکړ چې ګڼ شمیر کورنۍ چې له پاکستان او ایران څخه مجبوراً راستنیدلي، د مورانو او ماشومانو سره چې د بدې تغذیې سره لاس وګرځي، افغانستان ته داخل شوي. دې ادارې په دوشنبه، د نومبر ۱۰ نیټې په خپله ایکس (پخوانۍ تویټر) پاڼه کې ولیکله چې د نړیوالو شریکانو په همکارۍ، په ترلاس کولو مرکزونو او تَلو ځایونو کې د اساسي مرستې چمتو کول، د آسیب پذیر مورانو او ماشومانو لپاره د تغذیې خدماتو له لارې.

د دې ادارې د معلوماتو له مخې، له دې کال د پیل راهیسې د پاکستان او ایران څخه څخه له دوه نیم میلیونه ډیر خلک افغانستان ته راستنیدلي دي.

د ډاکټرانو او کورونو لپاره د پیسو نشتوالی

یو افغان وګړی چې په تازه توګه د فاریاب ولایت ته راستنیدلی دی، د خپلو ماشومانو د پالنې په برخه کې د جدي ستونزو پوښښ کړې او ویې ویل: موږ کور نه لرو، او موږ د خپلو ناروغ ماشومانو د ډاکټر ته ولوړلو لپاره هم پیسې نلرو.

د نړۍ د خوړو پروګرام هم خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې د بدې تغذیې وضعیت، په خاصه توګه د ښځو او ماشومانو ترمنځ، په چټکۍ سره خرابېږي او د ژمي فصل په نږدې کېدو سره، د بدې تغذیې په برخه کې د جدي زیاتیدو خطر شته. WFP ویلي چې د څو لسیزو په ترڅ کې، په افغانستان کې یو بشپړ د ژمي ځواب ممکن نه وي؛ یوه بحران چې د دې ادارې په وینا مخنیوی کیدونکی دی، او د نړیوالې ټولنې وختي ملاتړ د افغانانو ژوندونه ژغورلی شي.

اقتصادي وضعیت او د مېرمنو ناروغۍ

یوه ښځه چې د هرات ولایت د انجيل ولسوالۍ کې اوسیدونکې ده، چې خپله او د هغې دوه ماشومان چې د پنځو کالو څخه کم عمر لري د بدې تغذیې سره لاس وګرځي، اقتصادي ستونزې د دې ناروغۍ اصل لامل وپیژندله. هغې وویل: د خپلو لومړنیو امیندواره کې، ډاکټرانو ماته وویل چې زه ښه تغذیه ته اړتیا لرم، مګر زما اقتصادي وضعیت ښه نه و، نو زه نه توانم چې ځان درست پالنه وکړم. زما لومړی ماشوم هم د بدې تغذیې سره مخ شو، او د همدې ستونزې له امله، زما دویم ماشوم هم د بدې تغذیې سره نوریږي.

ډاکټران وایي چې کورنۍ کولی شي د ساده ستراتیژیو او محلي منابعو په کارولو سره د ماشومانو او ښځو ترمنځ د بدې تغذیې مخه ونیسي. ډاکټر قاسم علي شاهریار، چې په داخلي طب او ماشومانو کې متخصص دی، وړاندیز وکړ چې د هغو حیواناتو د شیدو او غوښې کارول چې خلک په خپلو کورونو کې ساتي، د صفا ساتلو ته پاملرنه، د پاکو اوبو کارول او د لاسونو مینځل مختلفو ناروغیو مخه نیسي.

د ۳۰۵ تغذیې مرکزونو بندیدل

په ورته وخت کې، د نړیوال مرستندویه سازمان د نړۍ لید (World Vision) افغانستان هم خبرداری ورکړی چې دا هیواد د نړۍ له بدو تغذیې بحرانونو سره مخ دی او د شدیدو ماشومانو د بدې تغذیې لپاره په نړۍ کې څلورم مقام لري.

دې سازمان په دوشنبه، د نومبر ۱۰ نیټې په خپله ایکس پاڼه کې ولیکل چې شاوخوا ۳.۷ میلیونه ماشومان د پنځو کالو څخه کم عمر لري او ۱.۲ میلیونه مېرمنې چې امیندواره او د شیدو ورکولو دي، په افغانستان کې د شدیدې بدې تغذیې سره مخ دی، پداسې حال کې چې د خدماتو لپاره ملاتړ کم شوی دی. راپور نور هم څرګندوي چې په دې هیواد کې د بودیجې د محدودیتونو له امله ۳۰۵ تغذیې مرکزونه بند شوي، او روانه بودیجه یوازې د اړتیاوو شاوخوا ۳۰ سلنه پوره کولای شي.

دنړۍ لید، د نورو مرستندویه سازمانونو سره، په شمول د نړۍ د خوړو پروګرام، د متحده ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (FAO) او د ماشومانو بنسټ (UNICEF)، د نړیوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې چې ژر تر ژره عمل وکړي، ځکه چې لوږه او په بدې تغذیې سره مخ ماشومان انتظار نشي کولی.