پاکستان کې د افغان کډوالو نیونې په تاريخي کچه لوړه شوې

د ملګرو ملتونو د کډوالو لپاره د لوړ کمیشنر (UNCHR) خبرداری ورکړ چې د 2025 کال په لومړۍ لس میاشتو کې، په پاکستان کې د 100,000 څخه زیات افغان کډوال نیول شوي او څرګند شوي، چې دا شمېر د تېر کال نسبت لس برابره زیات دی. دغه اندیښمن راپور ښیي چې 24% د نیول شویو کسانو د کډوالو د ثبت کارتونه (PoR) درلودل، یوه داسې عمل چې د قانوني سیاستونو کمزوري او په پاکستان کې د ملي هویت په اړه تنګ نظر منعکس کوي...

په لس میاشتو کې 100,000 نه زیات نیول شوي

د ملګرو ملتونو د کډوالو لپاره د لوړ کمیشنر (UNCHR) یوه راپور خپره کړه چې د پاکستان کې د افغان کډوالو د جنجالي وضعیت په اړه خبرداری ورکوي. د دې راپور له مخې، په 2025 کال کې د لومړۍ لس میاشتو په جریان کې له 100,971 څخه زیات افغان کډوال نیول شوي او له هېواد څخه په زور ایستل شوي. دغه شمېره د 2024 کال د راپور 9,006 کسانو په پرتله له لسو برابرو زیاتښت ښيي.

د دې راپور موندنې ښیي چې تر ټولو زیاتې نیونې د بلوچستان په چګای او کویټه ولسوالیو او د پنجاب په اټوک ولسوالۍ کې واقع شوې.

د کډوالو د ثبت کارت لرونکو هدف نیونه

د UNCHR راپور یوه اندیښمنه برخه د نیول شویو کسانو قانوني حالت ته اړه لري. د نیول شویو کسانو په منځ کې، 76% افغان کارت (ACC) درلود او یا قانوني اسناد نه درلودل؛ خو تر ټولو حیرانونکې برخه دا ده چې 24% د نیول شویو کسانو د کډوالو د ثبت کارتونه (PoR) درلودل.

دغه ګروپ تر دې کاله پورې د پاکستانی حکومت او ملګرو ملتونو په رسمي سرپرستي کې و، او د هغوی نیونه د تصور نه وتلې ګڼل کېده. دغه بدلون د پاکستاني حکومت له خوا په دې کال کې د دوه نویو اجرائیوي حکمونو د صادرېدو وروسته واقع شو: لومړی په پلازمینه او شاوخوا سیمو (اسلام آباد او راولپنډي) کې د افغانانو پر مجبوري ایستلو او دوهم د PoR کارت لرونکو ته د نیونې پراختیا.

په پاکستان او ایران کې یو وخت بحران

UNCHR هم اشاره وکړه چې په پاکستان کې د افغان کورنیو لپاره نړیوال نغدي مرسته په پام کې نیولو سره د پام وړ کموالی راغی. په ورته وخت کې، د مهاجرت ټولنو پر امنیت او اقتصادي فشارونه په ګاونډي هېواد ایران کې هم زیات شوي؛ چېرته چې په دې کال کې په زرګونه افغانان د مجبوري راستنیدو سره مخ شوي.

د همکارۍ ریکارډونو کمزوري او د سیمه ییزې ناپایداري خطر

د PoR کارت لرونکو ته د نیونې پراختیا دا ښیي چې پاکستان په دې مرحله کې سیاستونه د مهاجرینو د قانوني حالت پر بنسټ نه بلکې یوازې د دوی په ملي هویت باندې شکل اخلي. دغه ګام د ملګرو ملتونو سره د پاکستان څلوره کاله تاریخ همکارۍ ته زیان رسولی شي.

کارپوهان خبرداری ورکوي چې له دې امله چې افغانستان د داسي راستنېدونکي نفوس د شمېر د لوړېدو ظرفیت نه لري، دغه حالت د بشري بحران نه یوازې چې زیاتوي بلکه د سیمه کې د امنیتي ناپایداري احتمال زیاتوي.