د طالبانو د مذهبي ښوونځیو پراختیا د افغانستان تعلیمي بحران نوره هم زیاتوي

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی، ریچارد بینت، په یوه نوې راپور کې خبرداری ورکړی چې د طالبانو په واک کې د مذهبي ښوونځیو پراختیا کولی شي د افغانستان ټولنیز جوړښت بدل کړي او د جاری تعلیمي بحران ته مزید تشدید ورکړي.

د ملګرو ملتونو راپور: په افغانستان کې د مذهبي ښوونځیو پراختیا ممکن ټولنیز جوړښت بدل کړي

په یوه نوې راپور کې، ریچارد بینت د مذهبي ښوونځیو زښتې زیاتوالي ته اشاره کړې چې دا ممکن د افغانستان ټولنیز جوړښت کې دایمي بدلونونه رامنځته کړي او دا به د تعلیمي بحران نور هم شدت ته ورسوي. بینت د سپتمبر په ۱۵ چې د یکشنبې ورځ وه، په ایکس (لومړی ټویټر) پیغام کې اعلان وکړ چې دا راپور به د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا ته د شنبې په ورځ وړاندې شي.

د طالبانو د زدکړې وزارت پلانونه لري چې د سپتمبر تر ۲۰۲۵ پورې د مذهبي ښوونځیو شمیر ۲۳ زرو ته زیات کړي. بینت څرګنده کړه چې دغه پرمختګ د دې تر څنګ دی چې نجونې د منځني ښوونځیو او پوهنتونو څخه منع شوي دي، چې دا به د افغانستان ټولنیز او اقتصادي حالت لپاره د اوږدې مودې منفي پایلې ولري.

د افغانستان تعلیمي نظام په بحران کې

تیره هفته، د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد راپور ورکړ چې د مذهبي عالمانو په ګډون له ۱۰.۳ میلیونو زیاتو زده کوونکو په مذهبي ښوونځیو، دولتي ښوونځیو او پوهنتونو کې شامل دي. په هر حال، بینت د دې ادارو د نصاب او پر زده کوونکو د محدودیتونو په اړه اندیښنې څرګند کړې. هغه یادونه وکړه چې د افغانستان مذهبي ښوونځیو زاړه نصاب باید د ټولنې د معاصر اړتیاوو سره سمون ومومي.

د مذهبي ښوونځیو د پراختیا ټولنیزې پایلې

د تعلیمي سکتور متخصصین هم دې ته اشاره کړې چې مذهبي تعلیم نشي کولی د عمومی تعلیم ځای ونیسي او باید عصري علوم د مذهبي زده کړو سره یوځای تدریس شي. ماستوره سیلاب، چې د یوه خصوصی تعلیمي مؤسسې کارکوونکې ده، وویل چې د معاصر او مذهبي علومو ترمنځ باید یو همزمان تمرکز وي تر څو مؤثر تعلیمي پایلې ترلاسه شي.

د بینت راپور په مذهبي ښوونځیو کې د زده کوونکو په چلند او نظرونو کې د بدلونونو اشاره کړې، او یادونه شوې چې ځینې نجونې د خپل ظاهري او چلند په اړه زیات محدودیتونه تجربه کوي. د مذهبي ښوونځیو دغه زیاتوالی د افغانستان د عمیق تعلیمي بحران په چوکاټ کې رامنځته کیږي، په ځانګړي توګه د نجونو په حق کې چې د منځني او لوړو زده کړو څخه محرومۍ سره مخ دي، چې میلیونونه افغانې ښځې او نجونې له تعلیمي فرصتونو سره بې برخې پاتې کیږي.