د پاکستاني پوځ د هوایي بریدونو په اړه د بشري حقوقو څار ادارې د پلټنې غوښتنه

انسانی حقوقو څار اداره د پاکستاني پوځ لخوا و افغاني خاورې باندې پرتو هوایی او توپچي بریدونه غیرقانوني بللي او د احتمالي جنګي جرمونو په اړه د یوې مستقل نړیوالې پلټنې غوښتنه کړې ده. دا په داسې حال کې ده چې کابل په کلکه د اسلام آباد امنیتي ادعاوې ردوي او دغه کړنې د خپل سرحدي بشپړتیا څرګند نقض بولي.

د ولسي وګړو په مرګونو کې زیاتوالی غوسه راپاروي

د سرحدي سیمو او افغانستان په ځینو برخو کې د ولسي وګړو په زیاتیدونکي مرګونو کې، د انساني حقوقو د څار ادارې یوه رسمي بیان خپور کړ چې پکې د پاکستاني پوځ تازه هوایی بریدونه غندل شوي دي. دغه معزز نړیواله اداره، د ګواهانولۍ شهادتونو او د ملګرو ملتونو د افغانستان د مرستندویه ماموریت (UNAMA) له لوري ورکړل شویو معلوماتو ته په اشارې، د یوه بې طرفه او مستقل کمیشن د جوړیدو غوښتنه کړې تر څو د دغو بریدونو قانوني پایلې وڅیړي او د نړیوال بشري حقونو د قانون احتمالي نقضونه وپیژني.

د UNAMA مستند موندنې ښیي چې د پاکستاني هوایی بریدونو په مهال د کونړ، پکتیا، او پکتیکا ولایتونو په اوږدو کې، ګڼ شمېر ولسي وګړي، چې په کې ښځې او ماشومان شامل دي، وژل شوي یا ټپیان شوې دي. حال دا چې پاکستانی پوځي چارواکي ادعا کوي چې دوی د وسله والو یاغیانو په نخښه کولو کې زیات فعالیت کوي، خو نړیوالې ادارې او محلي ګواهان دغه ادعاوې رد کړي او د قربانیانو ولسي طبیعت ټینګار کوي.

په هوpeه درملنې مرکز کې بشري بحران

د انساني حقوقو د څار ادارې اندیښنې د کابل په هوpeه درملنې مرکز کې د مرګوني برید اړوندې دي. دقیقې تخنیکي او میداني څیړنې ښیې چې دغه مرکز هیچا نظامي موخه یا وسله وال شتون نه درلود، او دا برید په واضح ډول د نړیوال بشري حقونو د قانون نقض دی. حقوقي متخصصینو دې برید ته د کال له تر ټولو وحشیانه سرحدي پوځي عملیاتو له جملې څخه بللی، چې له امله یې د بې وسه ناروغانو منځ کې په شدیده توګه مرګونې پیښې رامنځته شوې.

د راپورونو له مخې، په کونړ ولایت کې روان هوایي او توپچي بریدونه د دې بشري بحران نورې اړخونه روښانه کوي. دا دوامداره بریدونه نه یوازې د کورنیو او ځوانو بچیانو تر منځ مرګ او ټپونو لامل شوي، بلکې مهمې بنېادي تاسیسات، په شمول د سرحد پر غاړه ګڼ شمېر صحي مرکزونه هم تړلي، چې د محلي خلکو له اساسي صحي خدماتو ته لاسرسی کټ مټ بند کړی دی.

دیپلوماتیکې لنډۍ او د ملګرو ملتونو له لوري د اسلام آباد ادعاو ردول

اسلام آباد چارواکي په پرله پسې توګه ادعا کوي چې دا بریدونه د هغو یاغیانو د فعالیتونو په ځواب کې دي چې د افغاني خاورې څخه د پاکستان د ګټو پر ضد کار کوي. حال دا چې د کابل اوسنی اداره دغه تورونه ردوي او پاکستان د امنیتي مسائلو د حل کې له داخلي مسئلو په توګه یادوي او ټینګار کوي چې هیڅ ټولنیز یا سیاسي ګروپ ته دې اجازه نه ورکړل شي چې د افغانستان خاورې څخه ګټه واخلي.

بله خوا، ملګرو ملتونو په خپلو راپورونو کې تایید کړې چې پاکستان له کابل څخه د داخلي وسله والو کړنو د هدایت یا سازمان کېدو د ښودلو لپاره کوم معتبر شواهد نه دی وړاندې کړی.

په پای کې، د انساني حقوقو د څار اداره نړیوالې ټولنې ته د قاطعې غبرګون غوښتنه کوي او ټولې ښکېلې خواوې دې ته راوبلل چې د نظامي او ولسي اهدافو ترمنځ د تمایز اصولو ته په غیر مشروط ډول عمل وکړي. دغه اداره ټینګار کوي چې د قانوني توجیه پرته روان بې درکه بمباري به د سیمه ایزې ثبات لپاره او د مجرمینو نړیوالو مسؤلیتونو لپاره جدي پایلې ولري.