افغانستان کې د دندې نشتوالی او راستنوونکو کډوالو ژوند ته جدي ګواښ

په افغانستان کې د دندې د فرصتونو نشتوالی او د کار بازار ناورین د زرګونو کارګرو او راستنوونکي کډوالو ژوند ته جدي اغیزه کړې ده. خلک اوس له حکومت څخه غوښتنه کوي چې د دوی لپاره مناسب دندې رامنځته کړي.

د افغانستان د کار بازار بېړنۍ حالت

په افغانستان کې د کار بازار د سخته وضعیت سره مخ دی، او د مستحکم دندې فرصتونو شتون په زرګونو ورځني مزدورانو او راستنوونکو کډوالو لپاره جدي ستونزې رامنځته کوي. هره سهار، ګڼ شمېر کارګران د کابل په څلور لارو او کوڅو کې راټول کیږي ترڅو کار ومومي، مګر ډیری یې نا امیدۍ سره کور ته ستنېږي.
ګلجان، چې د کابل اوسیدونکی دی او د کارتې نو په سیمه کې د کار د لټون په خاطر تللی، د دندې نشتوالی ښيي، او وايي: “موقت حکومت باید د خلکو لپاره دندې برابري کړي او د عامه ګټو پروژو پلي کولو سره دکار نښه لوړه کړي.”
یو بل محلي کارګر، مجاهد، باور لري چې یوازې دولتي پراخو پرمختیايي پروژو به راټولو دندې فرصتونو بحران حل کړي.

د دندې وضعیت په اړه اندیښمن احصایې او راپورونه

دا ستونزه په چټکۍ سره شدیدې شوې ده، او د نړیوال کار سازمان (ILO) په ۱۸ اګست ۲۰۲۳ کې نوي راپور خپور کړی، چې ښیي سره له دې چې په ۲۰۲۲ کې دندې کچې ۱۴٪ زیاتې شوې، د دندې فرصتونه د چټک رشد کوونکي نفوس سره د پرمختګ سرعت نه لري.
د دې ادارې له اټکلونو سره سم، په افغانستان کې د کار کولو افرادو شمیر تمه کیږي چې تر ۲۰۲۶ پورې شاوخوا ۸.۵ میلیونه ته ورسیږي. مګر د ایران او پاکستان نه د کډوالو پراخ راستنیدل د دې هیواد د نازک کار بازار لپاره اضافي فشار رامنځته کړی دی.
عبد الرحمن، چې له پاکستان نه راستنېدلی دی، د خپل هیواد په اړه خوشحالي څرګندوي، وایي: “موږ په خپل هیواد کې د آرامتیا احساس کوو، مګر بې روزګاري موږ سخت فشار لاندې راوستي؛ موږ چارواکو ته غوښتنه کوو چې راستنوونکو لپاره دندې برابري کړي.”

د حکومت هڅې د دندې شرایطو د ښه کولو لپاره

بلخوا، د موقت حکومت د کار او اجتماعي چارو وزارت اعلان کړی چې په دې کال کې په لومړیو دوو ربعو کې یې د اتباعو لپاره ۴۰،۰۰۰ مستقیم دندې رامنځته کړې. د ۱۴ دولتي ادارو سره د شوي توافقونو پراساس، دې ۱.۲ میلیونه کسان له ۱.۴ میلیونه دندو هدف منځ ته راوستې دي.
محمد صادق توحیدي، د د کار وزارت ویاند، وایي چې د راستنوونکو کډوالو د کارآفرینۍ لپاره ځانګړي پروګرامونه د نورو وزارتونو سره په همکارۍ پلي کیږي، او ځینې یې په بریالیتوب سره د کار بازار ته داخلي شوي.
بهرحال، اقتصادي کارپوه سیر قریشي استدلال کوي چې احصایې به یوازې هغه وخت رښتیني معنا ولري کله چې موقت حکومت د زیربنایی او عامه پروژو پلي کولو ته تمرکز وکړي. اقتصادي شنونکي باور لري چې د شخصي شرکتونو ملاتړ او د پانګونې جذب دا معقول حلونه دي چې د ورځي مزدورانو او راستنوونکو کډوالو سره د بې وزلۍ او بې کارۍ څخه وتلو کې مرسته وکړي.