افغانستان: د سپتمبر ۱۱ بریدونو ۲۵ کلیزه او د بدلونونو ننداره

افغانستان د سپتمبر ۱۱ د بریدونو ۲۵ کلیزه نمانځي چې په کې دوې لسیزې جګړې او ناامنۍ تیرې شوې. خو د تعلیم او رسنیو په برخو کې د پام وړ بدلونونه رامنځته شوي، چې اوسې نوې محدودیتونو سره مخ دي.

پنځمه څلوریښت کاله وروسته: جګړې او بدلونونه

د سپتمبر په ۱۱، ۲۰۰۱ کې د امریکا په متحده ایالاتو کې د بریدونو راهیسې ۲۵ کاله تېر شوي دي. دغه پېښه یوازې د نړیوالې سیاست په برخو کې اغیزه نه وه بلکې د افغانستان سیاسي، نظامي او ټولنیزې وضعیت کې هم پراخ بدلونونه رامنځته کړل. په دغو کلونو کې، افغانستان د جګړې او ناامنۍ دوې لسیزې تجربه کړې، او همدارنګه د تعلیم، رسنیو، د بیان آزادۍ او د ښځو رول کې د پام وړ بدلونونه ولیدل.

د سپتمبر ۱۱ بریدونو په افغانستان کې د سیاسي او نظامي بدلونونو نوې دور پرانسته. د دې په غبرګون کې، امریکا او د هغې متحدینو پر طالبانو او القاعده نظامي عملیات پیل کړل، چې له کبله یې د لومړي طالب رژیم یوازې په دوو میاشتو کې راپرځیدل. یوه نوې اساسي قانون جوړه شوه، رسنۍ وده وکړه، او میلیونونه ماشومان او ځوانان د تعلیم ته لاسرسی وموند. همدارنګه، مدني ادارې او نوي دندې رامنځته شوې.

د دې دورې یوه له خورا مهمو بدلونونو څخه د ښځو د ښوونځیو او پوهنتونونو ته راستنېدل او د مختلفو ټولنیزو برخو کې فعال ګډون و. ساديقه، یوه ښځه چې دغه بدلونونه یې تجربه کړي، وویل: “کله چې طالبان له واکه لرې کړل شول، موږ د آزادۍ او خوښۍ احساس وکړ.” که څه هم دغه بدلونونه د دوامداره شخړو او ناامنۍ په ترڅ کې واقع شول، خو دا د هېواد ټولنیز جوړښت ته څنګ بدل کړ.

چلنجونه او نوې محدودیتونه

د نړیوالو ځواکونو د وتلو او طالبانو د بیا واکمنیدو له ۲۰۲۱ کال وروسته، افغانستان یو ځل بیا له جدي چلنجونو سره مخ شوی. طالبانو پر ښځو او جینکو باندې ګڼ محدودیتونه وضع کړل، او د زده کړو او دندې ګڼې فرصتونه لغوه کړل. همدارنګه، د رسنیو فعالیتونه هم لا نور سختې څارنې لاندې راغلل.

دا وضعیت د افغانستان ګڼ شمېر ځوانان وهڅول چې له هېواد څخه وتښتي ترڅو غوره فرصتونه وګوري. اوسمهال، د سپتمبر ۱۱ نه ۲۵ کاله تېر شوي، افغانستان د لویو بدلونونو په اړه خبرې کوي پداسې حال کې چې له نوې محدودیتونو او یوې سختې ټولنیزې چاپیریال سره سر او کار لري.