نیویارک — بنیامین نتانیاهو، صدر اعظم اسرائیل، روز جمعه ۲۶ سپتمبر ۲۰۲۵ در جریان هشتادمین اجلاس اسامبله عمومی سازمان ملل متحد به ایراد سخنرانی پرداخت؛ سخنرانیای که به باور مبصرین سیاسی، فراتر از پیام و محتوایش، به خاطر خالیماندن کرسیهای تالار و ترک دستهجمعی دهها هیئت دیپلوماتیک، به مظهر انزوای کمپیشینه و تاریخی اسرائیل در میدان بینالمللی مبدل گشت.
خروج ۷۷ هیئت دیپلوماتیک؛ صحنهای کمپیشینه در اسامبله عمومی
به مجرد بالا شدن نتانیاهو به پشت تریبون اسامبله عمومی سازمان ملل، دهها هیئت نمایندهگی از کشورهای گوناگون جهان تالار را تخلیه کردند. گزارشهای موثق میرسانند که دیپلوماتها همزمان از دروازههای خروجی گوناگون حرکت کرده و شماری از آنان مستقیماً با عبور از پیشروی استیژ سخنرانی، پیام اعتراض صریح خود را ابراز نمودند. آژانس خبری آناتولی این اقدام هماهنگ را «یک حرکت اعتراضی فوقالعاده» توصیف نموده و نگاشته است که اکثریت هیئتهای رسمی حکومتها، پیش از آغاز سخنان وی تالار را ترک گفته بودند.
بر بنیاد گزارش روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت، شمار هیئتهایی که در مدت سخنرانی ۴۱ دقیقهای نتانیاهو از تالار خارج شده و یا از حضور در آن خودداری ورزیدند، به ۷۷ هیئت دیپلوماتیک رسید. در این فهرست نام همسایگان منطقهای اسرائیل همانند مصر، اردن، لبنان و سوریه، در کنار قدرتهای کلیدی نظیر عربستان سعودی، ترکیه و ایران به چشم میخورد. علاوه بر این، کشورهای مستقل اروپایی همچون هسپانیا، آیرلند و اسلوونیا نیز به این جمع پیوستند.
در بررسی دقیقتر این کنش دیپلوماتیک مشخص شد که تمام خروجها از یک شیوه و قاعده معین پیروی نکرده بود؛ به گونه مثال نمایندهگان پاکستان سالن را ترک گفته اما جریان را از بیرون نظاره کردند، در حالی که کشورهایی چون امارات متحده عربی و بحرین با وجود تنشهای شدید مرتبط به بحران غزه، در چوکیهای خود باقی ماندند.
کارشناسان روابط بینالملل این رویداد را «آرایش نوین هندسه سیاسی» در حوزه کشورهای عربی، جنوب جهانی و پارهای از براعظم اروپا میدانند؛ رویکردی که نشاندهنده کاهش نفوذ اسرائیل و شدت گرفتن انزوای استراتیژیک آن تلقی میگردد.
موقفگیری افغانستان و کشورهای اسلامی
افغانستان در جمع ۷۷ کشوری قرار گرفت که سخنرانی صدراعظم اسرائیل را بهگونه قاطع تحریم نمودند. این رویکرد در راستای موضعگیری رسمی وزارت امور خارجه امارت اسلامی افغانستان عملی گردید؛ نهادی که پیشتر در فبروری ۲۰۲۵ اظهارات نتانیاهو مبنی بر انکار حق تاسیس دولت مستقل فلسطین را «با شدیدترین الفاظ» محکوم کرده بود.
موقف کابل همسو با دیگر کشورهای جهان اسلام از جمله مالیزیا، اندونیزیا، ترکیه، پاکستان و بنگلهدیش در دفاع از حقوق حقه ملت فلسطین تثبیت شد. وزارت امور خارجه امارت اسلامی افغانستان در گذشته نیز ادعای انتقال قلمرو کشور فلسطین به اراضی عربستان سعودی را مغایر ارزشهای حقوق بینالملل دانسته و بیان داشته بود: «تا زمانی که تجاوز و اشغال غیرقانونی برچیده نشود، نقض حقوق بنیادین مردم مسلمان فلسطین استمرار خواهد داشت.»
ترکیب جغرافیایی کشورهای تحریمکننده سخنرانی به شرح زیر به ثبت رسیده است:
- ۱۸ کشور عربی
- ۱۴ کشور آسیایی و ترکیه
- ۲۰ کشور افریقایی غیرعربی
- ۱۷ کشور از امریکای لاتین و حوزه کارائیب
- ۶ کشور اروپایی
- ۲ کشور از حوزه اوقیانوسیه
سخنرانی نتانیاهو؛ تقابل ادعاها با آمارهای بینالمللی
بخش عمده سخنرانی نتانیاهو به وضعیت نوار غزه اختصاص داشت؛ جایی که وی مدعی گردید بیش از دو میلیون تن مواد غذایی و کمکهای بشردوستانه را وارد منطقه ساخته و «روزانه نزدیک به ۳۰۰۰ کالری برای هر باشنده» مهیا نموده است. این بیانات صراحتاً با گزارش رسمی سیستم طبقهبندی یکپارچه امنیت غذایی (IPC) در اگست ۲۰۲۵ تعارض دارد؛ گزارشی که قحطی مرگبار در نوار غزه را تایید نموده و میانگین دسترسی هر تن را کمتر از ۱۴۰۰ کالری در شبانهروز تخمین زده است—مقداری که بسیار پایینتر از خط بقای انسانی محسوب میگردد. اسناد سازمان برنامه جهانی غذا (WFP) نیز گواهی میدهند که قطارهای حامل امداد در عقب گذرگاهها عمداً مسدود نگه داشته شدهاند.
در ادعایی دیگر، او تناسب تلفات افراد غیرنظامی به جنگجویان را «کمتر از دو به یک» ارزیابی کرد؛ این در حالی است که مستندات درزکرده از داخل نهادهای نظامی و استخباراتی اسرائیل، نشریافته در رسانههایی چون گاردین و مجله تحلیلی +972، اثبات میسازند که حجم قربانیان ملکی—به ویژه زنان و کودکان معصوم—به شکل سرسامآوری از این رقم فراتر رفته است.
در ارتباط به حوزه منطقهای و دوسیه اتومی ایران، وی از تهاجمات نظامی اخیر با همکاری ایالات متحده پشتیبانی نموده و از دونالد ترمپ بهخاطر همکاریهایش ابراز امتنان کرد. وی ادعا کرد زیرساختهای هستهای و راکتی تهران «به تمام معنی محو گردیده است». با این حال، آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) علیرغم نظارت بر غلظت غنیسازی، تخریب کامل سیستم تخنیکی ایران را تصدیق نکرده و مقامات ایرانی همواره بر اهداف صلحآمیز فعالیتهای اتومیشان پافشاری ورزیدهاند.
وی در پایان، به رسمیتشناسی کشور مستقل فلسطین توسط پایتختهای غربی را «مایه ننگ» نامید و تطبیق ساختار «دو دولت» را رسماً از ستراتیژی دولت خویش خارج اعلام کرد.
واکنش رسانهها؛ شکست در جلب افکار عامه جهان
واکنش مطبوعات معتبر منطقهای و بینالمللی نشاندهنده ناکامی آشکار دستگاه دیپلوماسی تلابیب بود. روزنامه اسرائیلی جروزالم پست در تبصرهای نوشت که صدراعظم اسرائیل «مشابه یک دستفروش کهنهکار» بار دیگر به اسلوبهای تکراری خویش نظیر گرافهای توجیهی، کدهای کیوآر (QR codes) و ژستهای تیاتری پناه برد، اما «دیگر این شگردهای کهنه کارساز واقع نمیشوند.»
«نسخه ۲۰۲۵ بیانات نتانیاهو چیزی جز انزوای ژرف اسرائیل و پوچبودن براهینش را بازتاب نداد؛ دلیلی که با سکوت مرگبار و ناخشنودی همهگانی جامعه بینالملل بدرقه شد. تماشاگران خسته ترجیح دادند راه خود را بگیرند و بروند.»
روزنامه یدیعوت آحارونوت نیز در سرخط اخبار خود خاطرنشان ساخت که بیشتر شبکههای خبری توجه بسیار اندکی به متن نطق نشان داده و کمره تلویزیونها صرفاً بر سکتگی سالن و صندلیهای خالی از دیپلوماتها زوم کرده بودند.
تعقیب عدلی در محکمههای بینالمللی؛ از هاگ تا محکمه بینالمللی عدالت
ایستادن نتانیاهو بر کرسی سازمان ملل در وضعیتی رخ داد که بار سنگین دوسیههای جرمی بر دوش وی سنگینی میکند. دیوان جزایی بینالمللی (ICC) در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ رسماً حکم جلب و بازداشت بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل را صادر نموده بود. موارد اتهامی وارده بر وی مشتمل است بر:
- جنایات جنگی از رهگذر «استفاده عامدانه از گرسنهگی و قحطی به عنوان اسلحه جنگی»
- جنایت علیه بشریت اعم از قتل سازمانیافته، آزار و اذیت سیتماتیک، و ارتکاب رفتارهای ضدانسانی علیه افراد ملکی
همزمان با این، محکمه بینالمللی عدالت (ICJ) پیرو دعوای حقوقی افریقای جنوبی، اوامر تعلیقی صادر کرده و وقوع اقدامات نسلکشی را یک «خطر عاجل و ملموس» تشخیص داد. محکمه مذکور در فتوای مشورتی جون ۲۰۲۴ خویش تاکید کرد که دوام اشغال ساحات فلسطینی فاقد مشروعیت قانونی است و متجاوز مکلف به تخلیه کامل آن میباشد.
فاجعه بشری در غزه؛ ارقام قربانیان و بحران گرسنهگی
طی تهاجم نظامی گسترده بر نوار غزه از اکتوبر ۲۰۲۳ الی اکنون، بر اساس آمارهای تصدیقشده صحی، افزون بر ۶۵ هزار تن از باشندگان به شهادت رسیدهاند که بدنه اصلی قربانیان را اطفال و زنان بیدفاع تشکیل میدهند.
کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل متحد در راپور ۱۶ سپتمبر ۲۰۲۵ تایید کرد که عملکرد اسرائیل منطبق بر ۴ فقره از ۵ مشخصه معاهده منع نسلکشی است. بر پایه راپورهای سازمان ملل، هماکنون بیش از نیم میلیون انسان در وضع قحطی حاد دستوپنجه نرم میکنند و خطر مرگ بر اثر سوءتغذیه حاد، زندهگی ۱۰۰ هزار طفل زیر سن پنج سال را تا نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بهشدت تهدید میکند. تا این برهه، قحطی تحمیلی جان بیش از ۴۳۵ تن بهشمول ۱۴۷ کودک را گرفته است.
نتیجهگیری و جمعبندی تحلیلی
رویدادهای نشست هشتادمین مجمع عمومی نشان داد که سخنرانی سال ۲۰۲۵ بنیامین نتانیاهو، به عوض اعاده حیثیت بینالمللی، به آیینه تمامنمای تنهایی سیاسی و انزوای اخلاقی اسرائیل در جهان معاصر مبدل گشت. ایستادهگی و ترک سالن توسط ۷۷ هیئت با همراهی حکومت افغانستان، نشان داد که فضای غالب بینالمللی بیش از پیش بر پیگرد عدلی عاملین بحران و اعاده حقوق پایمالشده مردم فلسطین تمرکز یافته است.