د ملګرو ملتونو راپور: ۴۰ زره افغانان د ۲۰۰۹-۲۰۲۱ په موده کې وژل شوي

د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت په افغانستان (UNAMA) راپور ورکړی چې د شخړې ټولو ګوندونو د عامو خلکو لپاره زیانونه اړولي، چې د ۲۰۰۹ څخه تر ۲۰۲۱ کال پورې د شاوخوا ۴۰,۰۰۰ عامو خلکو مړینې ثبت شوې دي.

په افغانستان کې د عامه خلکو تلفات

UNAMA یو راپور خپور کړی دی چې د ټولو اړخونو لخوا د شخړو پر مهال پر عامو خلکو اغېزونه روښانه کوي. د راپور له مخې، د ۲۰۰۹ کال د جنورۍ راهیسې تر هغې پورې چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې بیا واک ترلاسه کړ، تقریباً ۴۰,۰۰۰ عامه وګړي خپل ژوند له لاسه ورکړی او تر ۷۷,۰۰۰ زره زیات نور ټپيان شوي دي.

د UNAMA څیړنه د جګړې قربانیانو په اړه

دا راپور د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کال په اوږدو کې د UNAMA د بشري حقونو څانګې له خوا ترسره شوې څیړنې پایله ده، چې د شخړو قربانیانو اړتیاوو او تجربو ته ګوته نیسي. دغه څیړنه د ۲۰۰۱ کال د امریکا له نظامي مداخله پیلیدو څخه تر ۲۰۲۱ کال د اګست تر ۱۵مې نیټې پورې د طالبانو د واک ترلاسه کولو پورې د وخت په اوږدو کې تمرکز لري.

د راپور جزیات او موندنې

په راپور کې د UNAMA لخوا ۱۹۵ د جګړې قربانیانو او د هغوی د کورنیو غړو سره مرکې شوې، او همدارنګه یې د ۲۳ غیر دولتي سازمانونو او ۲۳ طالبانو چارواکو سره هم خبرې کړي دي. موندنې ښيي چې افغانستان د ۲۰۰۱ نه تر ۲۰۲۱ پورې جګړې کې ښکېل و، چې پکې د پخوانۍ حکومت ځواکونو، طالبانو، داعش او د امریکا مشري لرونکو بهرنیو ځواکونو ګډون درلود.

د معلوماتو نشتوالی

UNAMA یادونه کړې چې د جګړې قربانیان د ټولو ګډونوالو لخوا د کارونو له امله زیانمن شوي، او د دوی کیسې د افغانستان د شلو کلونو پیچلې جګړې واقعيت برخه ده. البته، راپور د مړینو او ټپیانو شمیر پر بنسټ د مختلفو ګوندونو تفکیک نه کوي، او د دې پیښو مسؤلیت مختلفو ډلو او ځواکونو ته ورپه ګوته کوي.

د امریکايي نظامي مداخلې پای

د امریکا نظامي مداخله او د هغې متحدین د ۲۰۰۱ کال د اکتوبر په ۷مه نېټه پیل شوه او تر ۲۰۲۱ کال پورې ورسیده. د امریکایي ځواکونو وروستۍ وتنه په ۲۰۲۱ کال د اګست په ۳۱مه نېټه ترسره شوه، چې په دې سره په افغانستان کې د امریکا دوه لسیزې نظامي حضور پای ته ورسېد، او طالبانو په همدې کال د اګست پر ۱۵مه نېټه کابل نیولی.