بحران مشروعیت در نظام قضایی؛ چرا زنان افغانستان از مراجعه به محاکم گریزانند؟
یافتههای مشترک شبکه پژوهشی و دادخواهی زنان و اطفال و پوهنتون تورنتو نشان میدهد که بهدلیل بیاعتمادی گسترده و تجربههای منفی، حدود ۹۵ فیصد زنان افغان از پیگیری حقوقی دوسیههای خود در نظام عدلی طالبان خودداری میکنند. ریچارد بنت، گزارشگر خاص سازمان ملل، در واکنش به این آمار، فشار بینالمللی بر کابل را برای احیای حقوق زنان ضروری دانست…
نتایج یک پژوهش تازه که بهطور مشترک توسط شبکه پژوهشی و دادخواهی زنان و اطفال و پوهنتون تورنتو تهیه و در کانادا ارایه شده، پرده از واقعیتی تلخ در زیرپوست جامعه افغانستان برمیدارد. بر بنیاد این گزارش، ۹۵ فیصد از زنان به دلیل آنچه بیاعتمادی عمیق به نظام عدلی فعلی خوانده شده، ترجیح میدهند از حقوق قانونی و شرعی خود صرفنظر کنند تا اینکه وارد پروسههای قضایی در محاکم طالبان شوند. همچنین، ۶۵ فیصد از زنانی که سابقه مراجعه به محکمهها را داشتهاند، از برخوردها و نتایج دادرسی تجربهای کاملاً منفی گزارش کردهاند.
تحقیق مذکور تأکید میکند که تغییرات ساختاری بنیادین در وزارت عدلیه و قوه قضائیه، از جمله حذف کامل قاضیان، سارنوالان و وکلای مدافع زن، عملاً فضای محاکم را برای نیمی از پیکره جامعه افغانستان ناامن و مردانه کرده است. نبود متخصصان حقوقی زن باعث شده تا بسیاری از مراجعین در تشریح دوسیههای حساس خود (مانند خشونتهای خانوادگی و ارث) با محدودیتهای جدی و آزارهای کلامی روبرو شوند.
تاکید ریچارد بنت بر لزوم فشار جهانی
در نشستی که برای رونمایی از این گزارش در تورنتو برگزار شد، ریچارد بنت، گزارشگر خاص سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، نیز حضور داشت. وی وضعیت فعلی را بحرانی توصیف کرد و گفت که حذف زنان از ساختارهای عدلی نه تنها نقض حقوق بشر، بلکه تضعیفکننده عدالت اجتماعی در بلندمدت است.
بنت خاطرنشان کرد که جامعه جهانی نباید در برابر این آمارها سکوت کند و پاسخگویی بینالمللی تنها راه واداشتن مقامات کابل به اصلاح ساختارها و پذیرش دادرسی عادلانه است. این گزارش در حالی نشر میشود که پیش از این نیز نهادهای حقوق بشری از جایگزینی قوانین موضوعه با تفاسیر سختگیرانه و نبود سیستم نظارتی بر احکام صادره در محاکم افغانستان ابراز نگرانی کرده بودند. به نظر میرسد نبود دادرسی منصفانه، زنان را به سمت انزوای حقوقی سوق داده که پیامد آن افزایش خشونتهای پنهان خانگی در این کشور خواهد بود.
