چراغ سبز پنهانی طالبان به جنوب؛ کشت مخفیانه کوکنار زیر سایه دیوارهای کندهار و هلمند
گزارشهای میدانی از برخورد دوگانه و تبعیضآمیز طالبان در قبال محو مزارع کوکنار حکایت دارد؛ در حالی که به باشندگان ولایتهای جنوبی اجازه کشت پنهانی در خانهها داده شده، در بدخشان لشکرکشی نیروهای طالبان به درگیریهای خونین، کشتهشدن دهقانان و به آتش کشیده شدن مراکز نظامی انجامیده است. کارشناسان این تفاوت رفتار را ناشی از ملاحظات قومی و تلاش طالبان برای حفظ رضایت در پایگاه سنتی خود در جنوب میدانند…
اطلاعات واصله از منابع محلی در ولایتهای جنوبی و شمالشرقی کشور، پرده از یک سیاست دوگانه و تحریکآمیز در قبال مبارزه با مواد مخدر برمیدارد. بر اساس گزارشها، در ولایتهای کندهار، هلمند، فراه و ارزگان، طالبان به گونه غیررسمی به باشندگان اجازه دادهاند تا در ساحات دور از چشم و حویلیهای وسیع منازل خود به کشت کوکنار ادامه دهند. این نرمش که به بهانه فرمان رهبر طالبان مبنی بر ممنوعیت ورود محتسبان به حریم خصوصی مردم صورت گرفته، عملاً جنوب کشور را به پناهگاه امنی برای تولید مواد مخدر و تقویت بنیه مالی عناصر نزدیک به این گروه مبدل کرده است. دیوارهای بلند حویلیهای جنوبی اکنون به حصاری برای محافظت از اقتصاد پنهان طالبان تبدیل شده است.
تقابل خونین در بدخشان؛ سرکوب دهقانان با ۱۳۰۰ جنگجو
در نقطه مقابل، ولایت بدخشان در شمالشرق افغانستان به میدان جنگ میان نیروهای طالبان و دهقانان محلی تبدیل شده است. برخلاف سیاست تسامح در جنوب، طالبان با اعزام بیش از ۱۳۰۰ جنگجوی مجهز به ولسوالیهای بدخشان، اقدام به تخریب بیرحمانه مزارع کردهاند. در ولسوالی ارگو، تنشها به خشونت کشیده شده و فَیر مستقیم نیروهای طالبان بر روی معترضان، منجر به کشته شدن دستکم دو دهقان و زخمی شدن چندین تن دیگر شده است. ویدیوهای نشر شده از محل، خشم گسترده مردم و انتقال پیکر قربانیان را نشان میدهد که گویای وضعیت بحرانی در این ولایت است.
قیام مردمی و آتشزدن مراکز نظامی طالبان
شدت برخوردهای فزیکی و خشونتبار نیروهای طالبان در بدخشان، واکنش تند باشندگان محلی را در پی داشته است. مردم خشمگین در برخی مناطق با حمله به کمپهای نظامی و مراکز تجمع نیروهای طالبان، این اماکن را به آتش کشیده و خواستار توقف فوری سرکوبها شدهاند. گزارشها حاکی از آن است که طالبان تاکنون حدود ۲۰ هزار جریب زمین را در شمالشرق تخریب کردهاند، اما در اجرای این برنامه، هیچگونه ملاحظه معیشتی برای دهقانان فقیر این منطقه در نظر نگرفتهاند؛ موضوعی که جرقه اعتراضات گسترده را زده است.
ریشههای قومی و سیاسی برخورد دوگانه
تحلیلگران بر این باورند که تفاوت فاحش میان رفتار طالبان در جنوب و شمال، ریشه در ملاحظات قومی و امنیتی دارد. ولایتهای جنوبی به حیث پایگاه سنتی و خاستگاه اصلی طالبان، از مصونیت نانوشتهای برخوردارند تا نارضایتی در میان هواداران قومی این گروه ایجاد نشود. در مقابل، ولایتهایی مانند بدخشان که همواره کانون مخالفتهای سیاسی بودهاند، با سیاست مشت آهنین روبرو هستند. ناظران هشدار میدهند که این برخورد تبعیضآمیز نهتنها به محو مواد مخدر کمک نمیکند، بلکه با عمیقتر کردن شکافهای قومی، میتواند دامنه قیامهای مردمی را از بدخشان به سایر مناطق شمال کشور گسترش دهد.
