شکست سنگین دپلوماتیک امریکا در سازمان ملل؛ مدیریت دوسیه افغانستان به چین واگذار شد
چین در یک چرخش استراتیژیک دپلوماتیک که ریشه در تحولات سال گذشته عیسوی دارد، مسئولیت انحصاری و کلیدی قلمداری دوسیه افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل را به دست گرفته و مدیریت مذاکرات و تدوین قطعنامهها را عهدهدار شده است…
چین در پی روندی که از سال گذشته آغاز شد، اکنون به گونه انحصاری مسئولیت کلیدی و استراتیژیک قلمداری دوسیه افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل متحد را به عهده گرفته است؛ جایگاهی مقتدرانه که نقش اصلی و اول را در هدایت مذاکرات بزرگ، تدوین پیشنویس قطعنامهها و مدیریت کلی روند تصمیمگیری پیرامون اوضاع کابل شامل میشود.
سازوکار غیررسمی اما حیاتی قلمداری در ساختار کاری شورای امنیت، تعینکننده اصلی جهتگیریهاست. این نقش علاوه بر نگارش متون اولیه، هماهنگی جلسات اضطراری، سازماندهی بازدیدهای میدانی و ارایه مواضع پایه در نشستهای رسمی و غیررسمی شورا را در بر میگیرد و در عمل، قدرت مانور به کشور دارنده آن میبخشد.
فروپاشی انحصار غرب و اعتراضات درونساختاری
پیش از تثبیت این وضعیت، ساختاری از اواخر دهه دو هزار عیسوی شکل گرفته بود که در آن کشورهای فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده امریکا (گروه P3) در اکثر دوسیههای کشورمحور نقش اصلی قلمداری را بازی میکردند. این روند یک نظام دو لایه را پدید آورده بود که ابتدا متون میان غربیها هماهنگ و سپس به چین و روسیه (P2) و در نهایت به ده عضو انتخابی شورا (E10) ارجاع داده میشد؛ رویکردی که همواره موجی از انتقادات را به دلیل حاشیه نشین شدن اعضای انتخابی به همراه داشت.
در دوسیه افغانستان، تا سال بیست و چهار عیسوی کشور جاپان عهدهدار این مسؤلیت بود. با پایان دوره عضویت توکیو، مأموریت تعین جانشین با رقابت فشرده میان چین، پاکستان و کالیفورنیا (کوریای جنوبی) آغاز شد. بیجینگ با پلان مودلی خواستار اشتراک اسلامآباد و سئول به حیث همکار شد، اما با تردید کوریای جنوبی و ابراز نگرانی شدید واشینگتن از نفوذ چین، این دوسیه وارد فاز تازهای از تقابل دپلوماتیک گردید.
نبرد پیشنویسها و تثبیت اقتدار بیجینگ
اوایل سال گذشته عیسوی، تقابل دپلوماتیک با ارایه دو پیشنویس موازی برای تمدید مأموریت هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) بالا گرفت؛ یکی از سوی جبهه چین و پاکستان و دیگری از طرف ایالات متحده و کوریای جنوبی. در نهایت، اعضای شورا توافق کردند تا چین در جریان ریاست دورهای خود، مسئولیت مدغم ساختن این پلانها را در قالب یک متن ریاستی واحد و با اشتراک هر پانزده عضو به عهده بگیرد.
با تداوم چانهزنیهای سیاسی در ماههای بعد و انتقال ریاست شورا به کشور دنمارک، نقش بیجینگ در مدیریت این دوسیه به کلی تثبیت شد. در حال حاضر دوسیه سیاسی افغانستان و نظارت بر مأموریت یوناما تحت هدایت مستقیم چین پیش میرود، هرچند تصمیمات بزرگ همچنان نیازمند رای موافق اعضاست. از سوی دیگر، قصر سفید توانسته است مسئولیت قلمداری دوسیه تحریمهای مرتبط با افغانستان را در چوکات کمیته ۱۹۸۸ شورای امنیت برای خود حفظ کند که این امر نشاندهنده تداوم تقسیم کار دوگانه میان قدرتهای بزرگ در قبال سرنوشت کشور است.
