بانک جهانی و برنامهٔ توسعهای ملل متحد از کاهش عاید سرانه در افغانستان ابراز نگرانی کردند. با وجود رشد ۴.۸ درصدی اقتصاد، فقر و بازگشت مهاجران بر معیشت مردم تاثیر منفی گذاشته است.
رشد اقتصادی و کاهش عاید سرانه
بانک جهانی و برنامهٔ توسعهای ملل متحد (UNDP) در گزارشی تازه از نگرانیهای خود دربارهٔ کاهش عاید سرانه در افغانستان خبر دادهاند. با وجود رشد ۴.۸ درصدی اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۵، درآمد ناخالص سرانه ۵.۶ درصد کاهش یافته است.
این کاهش بازتابدهندهٔ فقر گسترده در کشور و افزایش بیسابقهٔ مهاجران است. به گفتهٔ کارشناسان اقتصادی، عوامل اجتماعی و اقتصادی از جمله بازگشت ۳.۷ میلیون افغان به کشور، فشار مضاعفی بر معیشت مردم و نیازهای ابتدایی آنها ایجاد کردهاند.
عوامل کاهش عاید سرانه
محمد بشیر دودیال، آگاه امور اقتصادی، توضیح میدهد که عاید خالص زمانی کاهش مییابد که مجموع عواید و سودها کاهش یابد یا مصارف افزایش یابد. این شرایط در افغانستان منجر به کاهش عاید سرانه شده است. آذرخش حافظی، دیگر کارشناس اقتصادی، اشاره میکند که با رشد سالانه نفوس بین ۲.۳ تا ۲.۹ درصد، رشد اقتصادی به تنهایی نمیتواند بهبود معیشت را تضمین کند.
بر اساس گزارشهای موجود، درآمد ناخالص افغانستان در سالهای اخیر با نوساناتی مواجه بوده است. در حالی که درآمد ناخالص از حدود ۱۴.۲ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۱ به ۲۰.۳ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته، اما به دلیل افزایش نفوس و هزینههای زندگی، عاید سرانه همچنان کاهش مییابد.
نگرانیها دربارهٔ آینده
آقای حافظی اظهار داشت که اگر این روند ادامه یابد، فقر و مشکلات معیشتی بیشتر از پیش در زندگی روزمره مردم تاثیر گذاشته و توان خرید آنها کاهش خواهد یافت. همچنین، برنامهٔ توسعهای ملل متحد دربارهٔ افزایش فشار اقتصادی و نیازهای ابتدایی افغانها هشدار داده و اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵، هفتاد و چهار درصد افغانها با مشکل تأمین نیازهای ابتدایی مواجه بودند.
در همین حال، نهادهای بینالمللی مانند سازمان خوراک و زراعت ملل متحد (FAO) پیشبینی کردهاند که تا سپتمبر ۲۰۲۶، حدود ۱۳.۸ میلیون افغان در معرض خطر ناامنی شدید غذایی قرار خواهند داشت.