کاهش بیسابقه حضور طلاب افغان در دارالعلوم حقانیه پاکستان
دارالعلوم حقانیه در پاکستان، که خاستگاه فکری بسیاری از سران طالبان محسوب میشود، با کاهش چشمگیر حضور طلاب افغان روبهرو شده است. مسئولان این مرکز اعلام کردند که با گسترش مدارس دینی در داخل افغانستان، اکنون تنها ۵۵ طلبه افغان در این مدرسه باقی ماندهاند که نشاندهنده انتقال کانون آموزشهای دینی به داخل سرحدات کشور است…
دارالعلوم حقانیه در منطقه اکوره ختک ایالت خیبرپختونخوا، که دههها به حیث مهمترین مرکز تربیت کادرهای علمی و نظامی طالبان شناخته میشد، اکنون با بحران کاهش حضور اتباع افغانستان مواجه شده است. مسئولان این مرکز مذهبی که به دیوبند کوچک شهرت دارد، تایید کردند که تعداد طلاب افغان در این مدرسه به شکل بیسابقهای کاهش یافته و در حال حاضر تنها حدود ۵۵ نفر در آن مشغول به آموزش هستند. این مرکز که در سِپتمبر ۱۹۴۷ توسط عبدالحق حقانی تأسیس شد، در دهههای گذشته میزبان هزاران دانشآموز دینی از افغانستان بود.
تغییر جغرافیای آموزش دینی و بازگشت به داخل کشور
ناظران سیاسی و دینی بر این باورند که کاهش حضور طلاب در پاکستان، نشانهای از تغییر تدریجی در مرکز ثقل آموزشهای مذهبی طالبان است. با روی کار آمدن دوباره این گروه در افغانستان، شمار زیادی از اساتید و فارغالتحصیلان برجسته حقانیه به کشور بازگشته و اقدام به تأسیس مدارس بزرگ در ولایات مختلف کردهاند. گل رسول محمدی، یکی از فارغالتحصیلان این مرکز، خاطرنشان کرد که اکنون استادان پیشین حقانیه در ولایتهایی چون کابل، ننگرهار، غزنی، بدخشان، بلخ و ارزگان، مراکز آموزشی مستقلی را بر بنیاد سنت علمی دیوبند ایجاد نمودهاند.
ظهور قطبهای جدید علمی در کابل و ولایات
گزارشها نشان میدهد که مدرسه دهسبز در کابل با جذب بیش از دو هزار طلبه، اکنون به بزرگترین مرکز آموزشهای دینی در افغانستان مبدل شده و جایگاه مراکز پاکستانی را به چالش کشیده است. این تحول ساختاری به حکومت طالبان اجازه میدهد تا کنترول بیشتری بر نصاب آموزشی و تربیت نیروهای جدید خود در داخل خاک افغانستان داشته باشد. بازگشت طلاب از پاکستان به ولایتهایی همچون پکتیکا، کندز و میدانوردک، نه تنها وابستگی آموزشی کابل به اسلامآباد را کاهش داده، بلکه به تقویت شبکههای مذهبی محلی در سراسر جغرافیای افغانستان منجر شده است.
