چرا طالبان نتوانسته است فعالیت گروههای مسلح در سرحدات با تاجکستان را کنترول کند؟
نیروهای امنیتی تاجکستان اعلام کردند چهار نفر را که از خاک افغانستان وارد این کشور شده بودند و به حیث تروریست معرفی شدند، کشتهاند. این حادثه در منطقه سرحدی ختلان رخ داده که طی هفتههای اخیر شاهد چندین درگیری مرگبار بوده است…
مقامات امنیتی تاجکستان اعلام کردند که چهار فرد مسلح که از خاک افغانستان وارد قلمرو این کشور شده بودند، در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شدهاند. رسانههای دولتی تاجکستان این افراد را تروریست توصیف کردهاند.
جزئیات درگیری
بر اساس گزارش آژانس خبررسانی دولتی تاجکستان خاور، این درگیری در ولایت جنوبی ختلان، در ولسوالی شمسالدین شاهین، در نزدیکی سرحد با ولایت بدخشان افغانستان رخ داده است. مقامات امنیتی تاجکستان اعلام کردهاند که این افراد پس از امتناع از تسلیم شدن و خلع سلاح، کشته شدند. سلاحها، مبایل ها و یک قایق از این افراد ضبط شده است.
زمینه تنشهای سرحدی
این حادثه در ساحه ای رخ داده که از ماه نوومبر ۲۰۲۵ تاکنون شاهد حداقل پنج رویداد امنیتی مرگبار بوده است. در این حوادث دستکم ۱۶ نفر کشته شدهاند که شامل سرحدبانان تاجک، کارگران چینی و افرادی است که مقامات تاجکستان آنها را قاچاقبر و تروریست خواندهاند.
واکنش قبلی تاجکستان
پس از حملات نوومبر که در آن پنج کارمند چینی کشته شدند، مقامات تاجکستان از حکومت طالبان خواستند تا برای جلوگیری از بیثباتی در مناطق سرحدی اقدام کنند. این مناطق به فعالیت قاچاقچیان مواد مخدر و گروههای اسلامگرای افراطی معروف هستند.
موضع حکومت طالبان
مقامات حکومت طالبان تاکنون درباره ادعای اخیر تاجکستان اظهار نظر رسمی نکردهاند. با این حال، پس از حوادث خشونتآمیز قبلی در سرحد، طالبان به دوشنبه اطمینان داده بودند که به هیچکس اجازه نخواهند داد از خاک افغانستان فعالیتهای خرابکارانه علیه سایر کشورها انجام دهد.
دیدگاه کارشناسان
محمد اسحاق اتمر، تحلیلگر سیاسی و استاد پوهنتون در برلین، معتقد است که گروههای فعال در سرحد افغانستان و تاجکستان برای هر دو کشور مشکلساز هستند. وی میگوید: با اینکه حکومت طالبان بارها میگوید که به هیچ جمعی اجازه فعالیت از خاک افغانستان را نمیدهد، اما رویدادهای امنیتی مانند این رویداد چیز دیگری میگویند. تا زمانی که یک همکاری نزدیک میان کشورها نباشد، این گروهها مهار نخواهند شد و روابط را ممکن است تیره سازند.
روابط دپلوماتیک پیچیده
برخلاف دیگر کشورهای آسیای مرکزی که روابط خود را با طالبان تقویت کردهاند، امامعلی رحمان، رییسجمهور تاجکستان، به طور علنی از مقامات طالبان انتقاد کرده و به مسایل حقوق بشری و حکومتداری اشاره نموده است. با این وجود، دوشنبه گامهایی به سوی همکاری با کابل برداشته و برق به افغانستان تأمین کرده، بازارهای سرحدی را باز نگه داشته و نشستهایی با مقامات محلی طالبان برگزار کرده است.
وضعیت قونسولی و دپلوماتیک
تاجکستان هنوز حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است. با این حال، این کشور امور قونسولگری افغانستان در شهر خاروغ را به دپلوماتهای طالبان سپرده، در حالی که سفارت افغانستان در دوشنبه همچنان توسط نماینده گان حکومت پیشین اداره میشود. این وضعیت دوگانه نشاندهنده پیچیدگی روابط بین دو کشور است.
چشمانداز آینده
افزایش رویدادهای امنیتی در سرحد ۱۳۵۰ کیلومتری افغانستان و تاجکستان میتواند روابط این دو کشور همسایه را تحت تأثیر قرار دهد. موفقیت در کنترول این وضعیت نیازمند همکاری امنیتی نزدیکتر و اعتمادسازی میان دو طرف است. در غیر این صورت، احتمال تشتنشهای بیشتر و تأثیر منفی بر سایر زمینههای همکاری وجود دارد.
