ناکامی سه دور مذاکرات؛ آیا دپلوماسی هیئت بلندپایه ترکیه قفل دروازههای تورخم را میشکند؟
دولت ترکیه در پی ناکامی سه دور مذاکرات پیشین و تشدید تنشها، هیئتی بلندپایه متشکل از رییس استخبارات و وزیر انرژی این کشور را برای میانجیگری میان طالبان و پاکستان به اسلامآباد اعزام میکند. این اقدام دپلوماتیک در حالی صورت میگیرد که طالبان در واکنش به فشارهای پاکستان، تمرکز تجاری خود را بر بنادر ایران و هند معطوف کردهاند…
ترکیه به دنبال ایفای نقش کلیدی در امنیت منطقه
در حالی که تنشها میان حکومت سرپرست افغانستان و دولت پاکستان به اوج خود رسیده و مذاکرات پیشین بینتیجه مانده است، دولت ترکیه از آغاز یک دور جدید از تلاشهای دپلوماتیک سطح بالا خبر داد. عرفان نظیراوغلو، سفیر ترکیه در پاکستان، اعلام کرد که هیئتی عالیرتبه شامل رییس سازمان استخبارات (MIT)، الپارسلان بایراکتار وزیر انرژی و چندین مقام ارشد دیگر ترک، بهزودی عازم اسلامآباد خواهند شد.
هدف اصلی این سفر، میانجیگری میان کابل و اسلامآباد و پایان دادن به بنبست موجود در روابط دو کشور عنوان شده است. نظیراوغلو با اشاره به نگرانیهای امنیتی آنکارا و منطقه، تصریح کرد:
ترکیه خواستار آن است که از خاک افغانستان هیچ جمعی برای اقدامات تروریستی وارد پاکستان نشود و دو ملت مسلمان مانند برادر در کنار هم زنده گی کنند.
شکست مذاکرات قبلی و ورود بازیگران جدید
اعزام این هیئت در شرایطی انجام میشود که تلاشهای مشترک پیشین ترکیه و قطر برای کاهش تنشها با شکست مواجه شده است. منابع دپلوماتیک تأیید کردهاند که سه دور مذاکرات برگزار شده در دوحه و استانبول بدون هیچ دستاورد ملموسی پایان یافته و سایه سنگین بیاعتمادی همچنان بر روابط دو همسایه سنگینی میکند.
همزمان با ترکیه، سایر قدرتهای منطقوی نیز وارد عمل شدهاند. گزارشها حاکی از آن است که ایران و روسیه نیز تلاشهایی را برای ایفای نقش میانجی آغاز کردهاند و تهران در حال برنامهریزی برای برگزاری یک نشست منطقوی جهت حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات میان طالبان و پاکستان است.
تغییر استراتیژی تجاری طالبان؛ نگاه به هند و چابهار
در سوی دیگر ماجرا، وضعیت میدانی نشاندهنده قطع عملی روابط دپلوماتیک و تجاری میان طالبان و پاکستان است. حکومت کابل در واکنش به انسداد مکرر سرحدات و فشارهای سیاسی اسلامآباد، به سرعت در حال جایگزینی مسیرهای تجاری خود است.
نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت حکومت طالبان، هماکنون در هند به سر میبرد تا راههای گسترش تجارت با دهلینو را بررسی کند. وی پیش از این نیز سفرهایی به ایران داشت تا ظرفیتهای استفاده از بنادر چابهار و بندرعباس را بهعنوان جایگزینهای استراتیژیک برای بنادر کراچی و گوادر پاکستان نهایی کند.
گره کور امنیتی؛ مسئله تیتیپی
اصلیترین مانع در بهبود روابط، اصرار پاکستان بر سرکوب گروههای شبهنظامی است. مقامات پاکستانی بارها تأکید کردهاند که عادیسازی روابط و بازگشایی کامل مسیرهای تجاری تنها در صورتی ممکن است که طالبان در مهار گروههای مسلح، خاصتاً تحریک طالبان پاکستان (TTP)، همکاری صادقانه و تعهد عملی نشان دهد؛ موضوعی که تاکنون از دید اسلامآباد محقق نشده و منجر به تیرگی بیسابقه روابط در ماههای اخیر گشته است.
