تاکید یونسکو بر نقش حیاتی رسانهها در تامین عدالت و صلح جهانی
سازمان یونسکو در روز جهانی آزادی مطبوعات، دسترسی به اطلاعات معتبر را رکن اصلی صلح و عدالت خواند؛ این در حالی است که نهادهای حامی رسانهها در افغانستان از ثبت ۱۵۰ مورد خشونت و محدودیت شدید علیه خبرنگاران طی یک سال گذشته خبر میدهند…
همزمان با فرا رسیدن، روز جهانی آزادی مطبوعات، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) با انتشار پیامی بر ضرورت حفاظت از آزادی بیان به حیث ستون فقرات جوامع مردمسالار تاکید کرد. این سازمان تصریح نموده است که دسترسی باشنده گان به اخبار دقیق و تاییدشده، یک امر سلیقهای نیست، بلکه زیربنای ساختن جوامعی عادلانه و پایدار محسوب میشود. به باور یونسکو، در دنیایی که اطلاعات دستکاری شده موجب اشاعه بیاعتمادی و نفاق میگردد، تنها رسانههای آزاد میتوانند با تقویت پاسخگویی و گسترش گفتگو، از حقوق بشر پاسداری کنند.
تاریخچه و فلسفه نامگذاری روز جهانی مطبوعات
روز جهانی آزادی مطبوعات که در سال ۱۹۹۱ از سوی یونسکو پیشنهاد و در سال ۱۹۹۳ به گونه رسمی توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، یادآور تعهد بینالمللی دولتها به ماده نوزدهم اعلامیه جهانی حقوق بشر است. این روز نه تنها فرصتی برای سنجش وضعیت آزادی رسانهها در سطح جهان و یادآوری اصول حرفهای خبرنگاری است، بلکه مجالی برای گرامیداشت یاد و خاطره خبرنگارانی است که در مسیر آگاهیدهی به جامعه، جان خود را فدا کردهاند.
وضعیت نگرانکننده و افزایش فشارها بر رسانههای افغانستان
در حالی که جهان از این روز تجلیل میکند، وضعیت آزادی بیان در افغانستان تحت حاکمیت فعلی، به شدت بحرانی گزارش شده است. مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارشی مستند اعلام کرد که طی یک سال گذشته، دستکم ۱۵۰ مورد نقض آزادی رسانهها شامل تهدید، بازداشتهای خودسرانه و اعمال محدودیتهای سلیقهای به ثبت رسیده است. با وجود آنکه برخی آمارها از کاهش نسبی تعداد رویدادها حکایت دارند، اما نهادهای حامی رسانهها هشدار میدهند که کیفیت آزادی بیان به شدت سقوط کرده و فضای کار برای فعالیتهای مسلکی خبرنگاران بیش از هر زمان دیگری پرخطر شده است.
تداوم بازداشت خبرنگاران و حاکمیت فضای سانسور
گزارشهای اخیر نشان میدهند که پس از تغییرات سیاسی در افغانستان، سانسور سیستماتیک و فشارهای ساختاری بر رسانهها افزایش یافته و تعدادی از فعالان رسانهای همچنان در بند بهسر میبرند. یونسکو و سایر نهادهای بینالمللی تاکید دارند که تضعیف رسانهها و سرکوب خبرنگاران، نه تنها منجر به خاموشی صدای ملت میشود، بلکه راه را برای گسترش فساد و بیعدالتی هموار میسازد. از همین رو، این روز نمادی از همبستگی جهانی با رسانههایی است که در زیر تیغ سانسور و تهدید، برای بازتاب حقیقت مبارزه میکنند.
