چالشهای باشنده گان افغان از افزایش استعمال سگرت در وسایط نقلیه و فضاهای سربسته
گسترش بیرویه استعمال سگرت در مکانهای عامه، وسایط نقلیه و فضاهای سربسته افغانستان، به یکی از چالشهای جدی صحت عامه مبدل شده که با وجود وضع قوانین بازدارنده، بهدلیل عدم تطبیق جدی، صحت ملیونها شهروند غیرسگرتی را با تهدید مواجه کرده است…
بحران صحت عامه و بیتوجهی به صحت همگانی
استعمال سگرت در مکانهای عامه و فضاهای سربسته، بهعنوان یکی از معضلات دیرینه اجتماعی و صحی در افغانستان همچنان بهگونه گسترده ادامه دارد. با وجود هشدارهای مکرر نهادهای صحی، تاکنون اقدامات عملی و مؤثری برای جلوگیری از این پدیده روی دست گرفته نشده است. شماری از باشنده گان بدون در نظر گرفتن پیامدهای ناگوار دود تنباکو برای صحت اطرافیان، در داخل موترهای مسافربری شهری، رستورانتها، ادارات و سایر اماکن مزدحم اقدام به روشن کردن سگرت میکنند که این امر موجی از نارضایتی را میان مردم برانگیخته است.
نقض نزاکتهای اجتماعی در فضای خانواده و مهمانیها
عدم رعایت حریم صحی دیگران تنها به سَرکها و اماکن تجاری محدود نمیشود، بلکه این پدیده به درون خانهها و مهمانخانههای سنتی نیز سرایت کرده است. زرمینه، یکی از باشندگان شهر کابل، با انتقاد شدید از این وضعیت اظهار میدارد که بارها در جریان میزبانی از مهمانان، با رفتارهای دور از نزاکت مواجه شده است. به گفته او، با وجود اینکه در خانه خویش هیچگونه ظرف سگرتدانی نمیگذارند، اما برخی از مهمانان بدون اجازه و با بینزاکتی کامل در اتاقهای سربسته و در حضور اعضای خانواده سگرت میکشند. وی تاکید میکند که میزبانان معمولاً از روی حیا و پاسداری از رسوم مهماننوازی سکوت اختیار میکنند، اما خود افراد باید درک کنند که این عمل صحت دیگران را به مخاطره میاندازد. از سوی دیگر، انتقادهایی نیز بر برخی خانوادهها وارد است که با فراهم کردن اسباب استعمال تنباکو در مهمانخانهها، به این فرهنگ نادرست دامن میزنند.
پیامدهای اقتصادی و هشدارهای باشنده گان
در همین حال، بلال مینهناک، یکی از باشندگان ولایت ننگرهار، با تایید این چالش اجتماعی بر این باور است که مصرف تنباکو یک چرخه کاملاً زیانبار است. این پدیده افزون بر آسیبهای جبرانناپذیر بر بدن شخص، سرمایه اقتصادی خانوادهها را نیز هدر میدهد. به گفته این شهروند، آزار و اذیت دیگران در فضاهای بستهای مانند موترهای شهری یا جریان مهمانیها به هیچ وجه توجیهپذیر نیست و کسانی که توانایی ترک این عادت را ندارند، دستکم باید در فضاهای کاملاً باز و دور از تجمعات اقدام به این کار کنند.
خطرات هولناک دود دست دوم برای افراد غیرسگرتی
نظام صحت عامه در افغانستان سالهاست که با چالش مصرف دخانیات دستوپنجه نرم میکند. داکتر محمدولی ناصری، متخصص امراض داخله، در این زمینه تصریح میکند افرادی که در معرض دود دست دوم سگرت قرار میگیرند، با خطراتی بهمراتب سنگینتر از خود شخص سگرتی مواجه میشوند. زمانی که دود تنباکو در یک محیط محصور مانند رستورانت، حجره یا وسایط نقلیه پخش میشود، سموم موجود در آن بهگونه مستقیم وارد شــُش اطرافیان میگردد. این وضعیت به ویژه برای اطفال، کهنسالان و مبتلایان به مریضیهای قلبی و تنفسی، زمینهساز بروز بحرانهای حاد صحی و تنگی نفس شدید میشود. بر اساس آمارهای پیشین وزارت صحت عامه، نزدیک به سی فیصد از سرطانهای مری، دهان و معده در کشور، ناشی از مصرف مداوم و قرار گرفتن در معرض تنباکو است.
قوانین بازدارنده روی کاغذ و واقعیتهای تلخ جامعه
نگاهی به قوانین کشور نشان میدهد که قانون منع استعمال تنباکو در اماکن عمومی در سال یک هزار و سه صد و نود و دو هجری خورشیدی به تصویب رسیده است. بر پایه این مصوبه قانونی، متخلفان مکلف به پرداخت جریمه نقدی معادل سه صد افغانی بوده و تعرفه گمرکی پنجاه فیصدی نیز بر واردات این کالا وضع شده است. با این حال، نبود مکانیزمهای نظارتی دقیق سبب شده است که این قانون جرایم مدنی عملاً به انزوا برود. امروزه در تمامی ولایات کشور، دکانها و غرفههای سیار به راحتی و بدون هیچ محدودیتی به فروش انواع دخانیات میپردازند. این در حالی است که سازمان جهانی صحت در آخرین گزارشهای خود هشدار داده است که از هر پنج نفر در جهان، یک نفر به تنباکو اعتیاد دارد و این پدیده سالانه جان بیش از هشت ملیون انسان را در سراسر جهان میگیرد.
