ادامه فرهنگستیزی در وزارت تحصیلات عالی؛ حذف کتب حقوقی و هنری به بهانه مغایرت با ارزشها
کمیسیون اصلاح متون طالبان با رویکردی سلفی و انحصارگرایانه، روند حذف و سانسور کتب علمی، هنری، حقوقی و حتی کتابهای آشپزی مرتبط با کشورهای همسایه را به شدت افزایش داده است. این اقدامات که عمدتاً توسط فارغالتحصیلان مدارس پاکستان و عربستان هدایت میشود، در کنار قطع انترنت و گشتهای امر به معروف، نشانگر ظهور موج جدیدی از کنترول افراطی بر فضای فرهنگی افغانستان است…
تشدید فعالیت کمیسیون اصلاح متون و کتب
منابع آگاه از کابل گزارش میدهند که در ماههای اخیر، دامنه اقدامات انحصارگرایانه و قومیتی در بدنه حکومت سرپرست، خاصتاً از سوی وزارتهای تحصیلات عالی و امر به معروف و نهی از منکر، گسترش بیسابقهای یافته است. در همین پیوند، فعالیتهای نهادی موسوم به کمیسیون اصلاح متون و کتب به طرز چشمگیری تشدید شده و مأموریت پاکسازی کتابخانهها و مراکز علمی را با جدیت دنبال میکند.
این کمیسیون در اقدامی که ناظران آن را فرهنگستیزی مینامند، کتب و مجلات فرهنگی، هنری و حقوقی، خاصتاً آثاری که ریشه در کشورهای همسایه و حوزه تمدنی مشترک دارند را هدف قرار داده و آنها را به شدت سانسور یا بهطور کامل از چرخه نشر و توزیع حذف میکند.
ردپای تفکر سلفی و مدارس بیگانه در سانسور
بررسیها نشان میدهد که بخش عمدهای از اعضای تصمیمگیرنده در این کمیسیون، که مسئولیت مستقیم سانسور و حذف آثار فرهنگی و علمی را بر عهده دارند، از فارغالتحصیلان مدارس دینی و پوهنتونهای عربستان سعودی و پاکستان هستند.
کارشناسان بر این باورند که این افراد به دلیل تحصیل در سیستمهای آموزشی تحت تأثیر شدید سلفیت، اغلب دیدگاههای متعصبانه نسبت به عنعنات کهن کشورهای منطقه دارند و تلاش میکنند تا قرائت خاص خود را بر جامعه افغانستان تحمیل کنند.
از ممنوعیت کتب حقوقی تا حذف آموزش آشپزی و خیاطی
دامنه این سانسورها فراتر از کتب دینی و عقیدتی رفته و اکنون حوزههایی را در بر گرفته که مایه تعجب فعالان فرهنگی شده است. علاوه بر حذف متون علمی و ادبی، گزارشها حاکی از آن است که کتب هنری و مهارتی شامل آموزش آشپزی، تئاتر، آواز، سرود و حتی خیاطی نیز به بهانه مغایرت با ارزشها، جمعآوری و حذف میشوند.
همچنین، کتب حقوقی تخصصی نوشتهشده توسط نویسندگان و حقوقدانان مشهور منطقه نیز از این تیغ سانسور در امان نماندهاند، که این امر میتواند خلأ بزرگی در جامعه علمی و حقوقی کشور ایجاد کند.
فضای کنترولی و چشمانداز تاریک فرهنگی
تحولات چند ماه اخیر در فضای اجتماعی افغانستان، گواهی بر این مدعاست که امارت اسلامی رفتهرفته در حال ایجاد یک فضای کنترولی شدیدتر در حوزه فرهنگ و علوم انسانی است.
اقداماتی نظیر حضور پررنگتر و ارعابآمیز محتسبان امر به معروف در مراکز عمومی، قطع شبکه انترنت فایبر نوری در برخی مناطق به بهانهی واهی افزایش فساد اخلاقی و اکنون تشدید جنگ با کتاب و آثار ادبی، همگی قطعات پازلی هستند که نشاندهندهی ظهور و بروز تدریجی رویکردی افراطی از سوی حلقه قدرتمند و سنتی در حاکمیت است.
بسیاری از تحلیلگران هشدار میدهند که این رویکردهای تنگنظرانه و تقابل با نیازهای طبیعی و فرهنگی جامعه، در درازمدت قابلیت تداوم نداشته و تنها به تعمیق شکاف میان ملت و حاکمیت منجر خواهد شد.
