مسئولان وزارت صحت عامه افغانستان اعلام کردند که حدود یک ملیون و نهصد هزار شهروند در کشور به مریضی مرض شکر مبتلا هستند که ۷۱ فیصد آنان از وضعیت خود بیاطلاعاند. نهادهای صحّی با همکاری سازمان جهانی صحت، بر ضرورت انجام آزمایشهای دورهای، اصلاح سبک زنده گی و آگاهیدهی همگانی برای مهار عوارض مرگبار این مریضی تأکید کردند.
آمار نگرانکننده مبتلایان و ضرورت تشخیص بهموقع
تازهترین دادههای ارایهشده از سوی وزارت صحت عامه افغانستان نشان میدهد که مرض شکر به یکی از چالشهای جدی سلامت عمومی در کشور تبدیل شده است. مولوی عبدالولی حقانی، معین عرضه خدمات صحی این وزارت، در نشست آگاهیدهی عمومی اعلام کرد که بر اساس آمارهای فدراسیون بینالمللی مرض شکر، حدود ۵۸۰ ملیون نفر در جهان با این مریضی دستوپنجه نرم میکنند و سهم افغانستان از این آمار حدود یک ملیون و نهصد هزار نفر برآورد میشود.
نکته نگرانکننده در این گزارش، بیاطلاعی ۷۱ فیصد از مبتلایان در افغانستان از مریضی خود است؛ امری که تشخیص بهموقع و غربالگری منظم را برای جلوگیری از پیشرفت مریضی و بروز عوارض جبرانناپذیر حیاتی میسازد. مسئولان صحّی تأکید دارند که کنترول مریضیهای غیرواگیر در اولویت برنامههای صحی قرار گرفته و ارایه خدمات ستندرد در سطوح ابتدایی و تخصصی برای مهار آن دنبال میشود.
مسئولیت همگانی و اصلاح سبک زنده گی برای مهار مریضی
کارشناسان و مدیران بخش پیشگیری و کنترول امراض بر این باورند که مهار مرض شکر فراتر از یک اقدام صرفاً صحی است و نیازمند اشتراک تمامی لایههای جامعه است. داکتر احمد سیر پاڅون، رییس عمومی جلوگیری و کنترول امراض، این مریضی را چالشی گسترده برای کل جامعه توصیف کرد و خواستار ایفای نقش فعال خانوادهها، آموزگاران و علمای دینی در فرهنگ سازی و آگاهیبخشی شد.
پرهیز از مصرف نوشیدنیهای شیرین و غذاهای فرآوریشده، کاهش چربیهای غیرضروری، گنجاندن ترکاری باب تازه و غلات کامل درغذاهای مصرفی، انجام دستکم سی دقیقه فعالیت بدنی روزانه و خودداری از استعمال دخانیات و مواد مخدر، از جمله راهکارهای کلیدی برای کنترول وزن و پیشگیری از بروز این مریضی معرفی شدهاند.
حمایت سازمان جهانی صحت و پیامدهای بیتوجهی به علائم
در همین پیوند، نعیمالله صافی، نماینده سازمان جهانی صحت، با اشاره به جانباختن حدود دو ملیون و چهارصد هزار نفر در جهان طی سال ۲۰۲۳ عیسوی بر اثر مریضیهای قلبی و مرتبط با مرض شکر، بر تداوم حمایتهای تخنیکی این سازمان از برنامههای غربالگری در افغانستان اطمینان داد. به گفته وی، تشخیص زودهنگام علاوه بر حفظ جان باشنده گان، بار مالی سنگینی را از دوش خانوادهها و نظام صحی کشور برمیدارد.
نهادهای صحّی یادآور شدهاند که مرض شکر در سه نوع اول، دوم و بارداری بروز میکند و نادیده گرفتن علائم هشداردهندهای همچون تشنگی مفرط، تکرر ادرار، کاهش وزن بیدلیل، خستگی مزمن، تاری دید و دیر التیام یافتن زخمها، میتواند در نهایت به سکتههای قلبی و مغزی، نارسایی گرده، نابینایی، آسیبهای عصبی و خطر قطع عضو منجر شود.
