آیا ترکیه مارشال دوستم را قربانی دپلوماسی جدید خود با کابل کرد؟
مارشال عبدالرشید دوستم، چهره پرنفوذ نظامی و رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، در اقدامی غیرمنتظره از رهبری این حزب کنارهگیری و پایان فعالیتهای سیاسی خود را اعلام کرد. گزارشهای تایید شده حاکی از آن است که این تصمیم تحت فشارهای مستقیم دولت ترکیه و در چوکات سیاستهای جدید انقره برای مدیریت حضور چهرههای سیاسی افغان در خاک این کشور اتخاذ شده است…
برخی منابع خبری گزارش دادند که مارشال عبدالرشید دوستم، یکی از جنجالیترین و قدرتمندترین چهرههای چهار دهه اخیر افغانستان، با حضور در یک نشست مجازی غیررسمی، رسماً از بدنه رهبری حزب جنبش ملی اسلامی کنارهگیری کرد. وی در این گفتگو با ابراز تمایل برای در پیش گرفتن یک زنده گی آرام و به دور از هیاهو، تاکید کرد که دیگر قصدی برای ادامه فعالیتهای سیاسی و نظامی ندارد. این اعلام موضع، در حالی صورت میگیرد که جبهات ضد حکومتی در خارج از افغانستان همواره روی نفوذ و پایگاه مردمی وی در شمال کشور حساب خاصی باز کرده بودند.
فشار انقره؛ معاملهای میان امنیت و سیاست
منابع مطلع و نزدیک به این جریان فاش کردهاند که تصمیم اخیر مارشال دوستم، یک انتخاب شخصی نبوده بلکه نتیجه فشارهای هدفمند دولت ترکیه بر وی است. بر اساس این اطلاعات، مقامات استخباراتی و سیاسی ترکیه از وی خواستهاند تا در بدل ادامه اقامت در این کشور و دریافت تسهیلات اجتماعی، به طور کامل از صحنه سیاست کنار برود. این اقدام نشاندهنده تغییر جدی در رویکرد ترکیه نسبت به مخالفان حکومت سرپرست در کابل است که دیگر اجازه فعالیتهای تخریبی یا سازماندهی سیاسی را از خاک خود نمیدهد.
ترکیه؛ بازیگر جدید در نقش قطر
تحلیلگران امور بینالملل، رفتار اخیر انقره را با الگوی رفتاری قطر در سالهای گذشته مقایسه میکنند. ترکیه با محدود کردن فعالیتهای سیاسی چهرههای پرنفوذ افغان، در تلاش است تا نقش میانجیگرایانه و مدیریتی خود را در تحولات منطقوی تقویت کند. این کشور با مهار نفوذ سیاسی افغانهای مقیم در خاک خود، به دنبال ایجاد موازنه در روابط با کابل و سایر قدرتهای منطقوی است تا بتواند از این طریق، منافع اقتصادی و استراتیژیک خود را در جغرافیای جدید افغانستان تامین نماید.
آینده مبهم حزب جنبش ملی
کنارهگیری مارشال دوستم از رهبری حزبی که دههها تحت سلطه بلامنازع وی بود، خلاء قدرتی جدی را در میان لایههای سنتی حامیان وی ایجاد خواهد کرد. با توجه به اینکه این تصمیم در بدل امتیازات اقامتی و رفاهی در ترکیه صورت گرفته، به نظر میرسد که فصل جدیدی در زنده گی این جنرال کهنهکار آغاز شده است. اکنون نگاهها به سوی جانشینان احتمالی وی دوخته شده تا مشخص شود آیا حزب جنبش بدون حضور مارشال توان بقا در فضای ملتهب فعلی را خواهد داشت یا خیر.
